Skip to Content

Kunnen beta 1,3/1,6-glucaan en gestandardiseerd echinacea purpurea extract gecombineerd worden als immunostimulerende coctail?

Beta glucaan en Echinacea species activeren allebei lichaamseigen cellen (bijvoorbeeld macrofagen) die een belangrijke rol spelen in het aspecifiek immuunsysteem. Voor zover bekend doen ze dat volgens een verschillend mechanisme. Combinatie van beide kan dus complementair werken. Er zijn voedingssupplementen verkrijgbaar waarin beide gecombineerd worden. We beschikken over een beperkte klinisch-therapeutische evidentie voor preparaten die een van de componenten afzonderlijk bevatten. Klinische resultaten met combinaties werden totnogtoe niet gerapporteerd. Toepassing berust dus op speculatie. Voor preparaten met de vermelding ‘bescherming tegen infecties’ moet een registratie als geneesmiddel aangevraagd worden. Ze mogen niet als voedingssupplement gecommercialiseerd worden.

Verdieping stap 1: mechanisme

 

Echinacea species behoren tot de immunomodulatoren van plantaardige oorsprong (ATC-code L03AW05; ATC = Anatomische-Therapeutische-Chemische code = internationaal klassificatiesysteem voor geneesmiddelen). Met name Echinacea purpurea stimuleert het niet-specifieke immuunsysteem (fagocytose door macrofagen en de ‘natural killer cel’ activiteit). Mogelijks is deze activiteit toe te schrijven aan de polysaccharidefractie. De klinische relevantie hiervan blijft onzeker omdat het effect slechts optreedt bij hoge concentraties [1].

 

Beta-glucanen zouden een immunomodulerende rol spelen. Het cellulair mechanisme waarop deze eigenschap berust werd uitvoeriger bestudeerd dan dat van Echinacea. Beta-glucanen binden aan de Complement Receptor 3. Deze receptor krijgt de naam CR3 of CD11b/CD18. Binding aan deze receptor activeert immuuncellen zoals macrofagen. In tegenstelling met Echinacea zouden beta-glucanen geen aanleiding geven tot overstimulatie. Auto-immuunziekten zijn daarom geen contra-indicatie voor gebruik van beta-glucanen [2][3].

 

Hoe vertalen deze mechanismen zich in klinische doeltreffendheid?

 

Het laatste woord over klinische evidentie voor de therapeutische werking van Echinacea is nog niet gezegd. Een interessante meta-analyse geeft een positief resultaat. Vertaling naar de klinische praktijk blijft moeilijk [4].

Klinische studies met beta-glucanen concentreren zich voornamelijk op het beschermen van gehospitaliseerde patiënten tegen post-chirurgische infecties. Extrapolatie naar de ambulante praktijk is niet evident [5][6][7].

 

Verdieping stap 2: wat zijn beta-glucanen?

 

Beta-glucanen zijn polysacchariden bestaande uit D-glucose monomeren. Ze verschillen qua molecuulmassa, oplosbaarheid, viscositeit en driedimensionale structuur. Ze zijn aanwezig als cellulose in planten, in de celwand van bakkergist (Saccharomyces cerevisiae), en in zwammen en bacteriën. Het immunomodulerende 1,3/1,6-beta-glucaan wordt onder andere aangetroffen in de Shiitake zwam [2].

 

Figuur 1: de formule van 1,3/1,6-beta-glucaan.

 (figuur 1 wordt binnenkort ingevoegd)

 

Figuur 2: de Shiitake zwam of Lentinula edodes [2]

 (figuur 2 wordt binnenkort ingevoegd)

Referenties: 

Bijkomende literatuur

 

[1]http://www.emea.europa.eu/pdfs/human/hmpc/echinaceae_purpureae_herba/10491806en.pdf : laatste raadpleging 01/01/2010.

[2]http://en.wikipedia.org/wiki/Beta-glucan#Beta-glucan_and_the_immune_system : laatste raadpleging op 01/01/2010.

[3]Vetvicka V., Thornton BP., Ross GD. Soluble beta-glucan polysaccharide binding to the lectin site of neutrophil or natural killer cell complement receptor type 3 (CD11b/CD18) generates a primed state of the receptor capable of mediating cytotoxicity of iC3b-opsonizezd target cells. J. Clin. Invest. 1996; 98(1): 50-61.

[4]Shah SA., Sander S., White M., Coleman CI. Evaluation of Echinacea for the prevention and treatment of the common cold: a meta-analysis. Lancet Infect. Dis. 2007; 7: 473-480.

[5]Babineau, TJ; Marcello P, Swails W, Kenler A, Bistrian B, Forse RA. Randomized phase I/II trial of a macrophage-specific immunomodulator (PGG-glucan) in high-risk surgical patients". Annals of surgery 1994; 220 (5): 601–609.

[6]Babineau, TJ; Hackford A, Kenler A, Bistrian B, Forse RA, Fairchild PG, Heard S, Keroack M, Caushaj P, Benotti P. A phase II multicenter, double-blind, randomized, placebo-controlled study of three dosages of an immunomodulator (PGG-glucan) in high-risk surgical patients. Archives of surgery 1994; 129 (11): 1204–1210.

[7]Dellinger, EP; Babineau TJ, Bleicher P, Kaiser AB, Seibert GB, Postier RG, Vogel SB, Norman J, Kaufman D, Galandiuk S, Condon RE (September 1999). Effect of PGG-glucan on the rate of serious postoperative infection or death observed after high-risk gastrointestinal operations. Betafectin Gastrointestinal Study Group. Archives of surgery 1999; 134 (9): 977–983.

 

Auteur

 

Prof. apr. Gert Laekeman

KULeuven

 


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend onderwerp: Fysiologie van het immuunsysteem

Expert: 
gela0007