Skip to Content

Een specialist anesthesie en anti-aging schrijft aan een ± 20 jarige man Progestogel voor, 2.5g/d ged 3 maanden. De bijsluiter vermeldt mannen als absolute contra-indicatie maar arts zegt op voorhand dat indicatie juist is.Is dat een indicatie off-label?

De transdermale toepassing van progesteron bij mannen is een off-label gebruik, dat niet deugdelijk is onderzocht. Het gebruik berust op een niet bewezen hypothese dat het vermijden van een oestrogeenoverwicht bij de man verouderingsverschijnselen zou tegengaan. Elke zoektocht naar objectieve informatie passeert zeer snel de alternatieve websites en reformwinkels. De wetenschappelijk literatuur rept met geen woord over deze toepassing. Derhalve ontbreekt het ons aan valabele argumenten om de hogergenoemde theorie te ondersteunen en zijn we geen voorstander.

De theorie

De uitgangspunten van transdermale progesterontherapie bij mannen zijn enkel te lezen op alternatieve websites. De therapie berust op het tegengaan van een schadelijke oestrogeendominantie en daaruitvolgend het afremmen van verouderingsverschijnselen [1,2,3].

Progesteron wordt gemaakt uit cholesterol via het tussenproduct pregnenolon, dat op zijn beurt uit cholesterol wordt gemaakt. Het is niet enkel  een hormoon op zichzelf, het is ook een scharniermolecule in de synthese van alle andere steroidhormonen, zowel androgenen, oestrogenen, mineralo- en glucocorticoïden. Progesteron is geen "feminiserend" hormoon maar vormt een tegengewicht voor de krachtige werking van oestrogenen. Zonder progesteron zou de oestrogene invloed dominant worden en schadelijk zijn. Dit laatste wordt in de reguliere geneeskunde niet tegengesproken, want het is ook de aanleiding voor de aanwezigheid van progestagenen in anticonceptiva en hormonale substitutiemiddelen. Ook bij de behandeling van maligniteiten, menstruatieproblemen en andere hormoon gerelateerde aandoeningen bewijzen progestagenen hun diensten.  

De alternatieve theorie gaat een stuk verder en trekt de oestrogeendominantietheorie door naar de man. Aangenomen wordt dat de progesteronproductie bij de man afneemt met het ouder worden, zodat zijn neutraliserende invloed ten aanzien van oestrogeen afneemt. Progesteron zou bovendien een krachtige 5-alfareductase-inhibitor zijn. De spiegels van andronsteendion in de prostaatklier en daaruit volgend de testosteron- en DHEA-voorraden in de prostaat zouden verhogen, terwijl het schadelijke dihydrotestosteron onderdrukt blijft. Natuurlijke progesteronsupplementatie zou dan ook tal van voordelen hebben zoals bescherming tegen prostaatproblemen, verbeterde libido, beter welgevoelen, herstel van spiermassa en tonus, stoppen van haaruitval, verlaagd risico voor hartproblemen, huidverjonging enz ...

Belangrijk is te vermelden dat enkel bioidentiek progesteron bruikbaar is. Synthetische afgeleiden zijn minder effectief en hebben ieder hun eigen bijwerkingen. Orale vormen van natuurlijk progesteron zijn dan weer niet aan te raden  omwille van de snelle first-pass-inactivatie. Het gebruik van een transdermale crème die natuurlijke progesteron bevat  wordt daarom voorgesteld als de oplossing,die garant staat voor een hoge biologische beschikbaarheid. Een dosis van 10 - 100 mg progesteron per dag wordt daarbij aanbevolen. Die dosis kan na een aantal weken verlaagd worden als blijkt dat symptomen van estrogeendominantie  verdwenen zijn.

Wat moeten we hiervan denken?

We weten maar heel weinig over de fysiologie, endocrinologie en farmacologie van progesteron en progestagenen bij de man. De hoveelheid progesteron bij de man is vergelijkbaar met deze van de vrouw tijdens de folliculaire fase van haar cyclus. Leeftijdsgebonden veranderingen in de progesteronsecretie zijn bij de man niet overtuigend aangetoond, integendeel. Progesteron beïnvloedt de spermatogenese, de capacitatie en de acrosoomreactie, alsook de biosynthese van testosteron in de Leydigcellen. Progesteron heeft ook centrale effecten waaronder de remming van de gonadotropinesecretie, verbetering van de slaap, effecten op tumoren in het centraal zenuwstelsel, alsook effecten op het immuunsysteem, het cardiovasculair systeem, de nierfunctie, het vetweefsel, het gedrag en het respiratoir systeem. Progestagenen kunnen zowel bij mannen als bij vrouwen appetijt en gewichtstoename stimuleren. De ontdekking van isovormen van de progesteronreceptor zou een differentiërende diagnostische waarde hebben bij prostaatpathologie met betrekking tot benigne prostaathypertrofie (BPH) en prostaatkanker [4].

Modulatie van de progesteron-effecten op mannelijke doelorganen door toediening van progestagenen is onderhevig aan een grote farmacodynamische variabiliteit en is dus moeilijk te voorspellen [4].

Antiaging specialisten hameren op de voordelen van natuurlijk progesteron in vergelijking met de synthetische afgeleiden zowel qua efficiëntie als qua veiligheid. Zo kunnen synthetische analogen verschillende affiniteit hebben voor diverse hormoonreceptoren, zowel de androgeen-, progesteron-, glucocorticoïd, oestrogeen- en groeihormoonreceptoren. De relatieve werking op de diverse doelorganen kan bijgevolg variëren van product tot product. Dat is moeilijk te voorzien en te controleren, wat inderdaad wordt gestaafd door talrijke studies. Zo blijkt bioidentiek progesteron, in combinatie met oestradiol, het risico van veneuze trombolische accidenten niet te verhogen tijdens de substitutiebehandeling van menopausale vrouwen, in tegenstelling tot synthetische progestagenen. Anderzijds is de transdermale biologische beschikbaarheid van natuurlijk progesteron niet zo reproduceerbaar als men zou willen, wat ook de voorspelbaarheid van de werking van bioidentiek progesteron op de helling zet [5].

Het Amerikaanse National Institute of Health meldt dat tot op vandaag geen enkel  onderzoek heeft aangetoond dat hormonentherapieën het leven kunnen verlengen of leeftijdsgebonden kwetsbaarheden of gebreken kunnen vermijden. Sommige hormonale middelen bewerkstelligen een reële gezondheidswinst bij klinische hormoontekorten zolang ze oordeelkundig en conform met de huidige inzichten worden aangewend. Zoniet kunnen ze schade berokkenen [6].

Besluit

De transdermale toepassing van progesteron bij mannen is een off-label gebruik, dat niet deugdelijk is onderzocht. Dat dit onderzoek ontbreekt blijkt duidelijk uit het feit dat elke zoektocht naar objectieve informatie steevast terecht komt op alternatieve websites en reformwinkels [7]. De wetenschappelijk literatuur rept met geen woord over deze toepassing. Derhalve ontbreekt het ons aan valabele argumenten om de hogergenoemde theorie te ondersteunen en zijn we geen voorstander.

Referenties: 

[1] Anonymous, Progesterone, Grow Youthful, Health at Any Age, geraadpleegd op 23 oktober 2014

[2] Anonymous, Progesterone Levels in Men: Why progesterone for men?, BodyLogicMD, a network of physicians, who are pioneers of the anti-aging industry, geraadpleegd op 23 oktober 2014

[3] Anonymous, Progesterone for men, Organic Products LLC, geraadpleegd op 23 oktober 2014

[4]Oettel M, Mukhopadhyay AK, Progesterone: the forgotten hormone in men?, Aging Male. 2004 Sep;7(3):236-57.

[5] Samaras N, Papadopoulou MA, Samaras D, Ongaro F, Off-label use of hormones as an antiaging strategy: a review, Clin Interv Aging. 2014 Jul 23;9:1175-86.

[6]  Anonymous, Can We Prevent Aging?, National Institute on Aging, updated February 2012

[7] Naamloos, Progesteron, natuurlijk, Reformhuis Smulders Sittard, geraadpleegd op 23 oktober 2014

 

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 25 oktober 2014

Expert: 
lucls5261