Skip to Content

Hoe beïnvloedt de morning afterpil de menstruele cyclus? En wat met de inname van de pil indien de cyclus ineens verkort is? Pil doornemen totdat de strip op is? Of pilvrije week?

Bij toediening vóór de ovulatie inhibeert de progestagene noodpil de pre-ovulatoire stijging van LH. De rijping van de follikel en/of de vrijgave van de eicel wordt hierdoor uitgesteld of voorkomen. Urgentieconceptie heeft geen invloed op de baarmoeder en voorkomt ook de inplanting van een bevruchte eicel niet. Pre-ovulatoire inname verkort, postovulatoire inname verlengt de cyclus. Bij gebruik van de pil volgen we de "Adviezen bij vergeten anticonceptiepil". Als algemene regel geldt het gebruik van een condoom tot de pil opnieuw 7 opeenvolgende dagen correct werd ingenomen.

Als urgentie-anticonceptie (noodpil, morning afterpil) wordt gebruik gemaakt van de “levonorgestrel alleen”-methode of van ulipristal, een selectieve progestageenreceptor-modulator [1].

Werking van de noodpil

Talrijke studies tonen aan dat het progestageen in de noodpil de ovulatie verstoort. Bij toediening vóór de ovulatie inhiberen ze de pre-ovulatoire stijging van LH. Tengevolge hiervan wordt de rijping van de follikel en/of de vrijgave van de eicel uitgesteld of voorkomen. Dit mechanisme is het belangrijkste zoniet het enige dat de contraceptieve werking van de noodpil verklaart.

De meeste studies tonen geen histologische of biochemische modificaties ter hoogte van het endometrium na gebruik van de noodpil. Daartoe is de invloed te kortstondig en geïsoleerd.  Urgentieconceptie met levonorgestrel voorkomt ook niet de innesteling van een bevruchte eicel. Dit verklaart waarom zwangerschappen uitsluitend voorkomen bij gebruik van de noodpil op de dag van de ovulatie of de dag erna.

Het is niet duidelijk of de noodpil de rol van spermatozoïden beïnvloedt. Studies wijzen op een verminderde motiliteit van spermatozoïden door een verhoogde viscositeit van het baarmoederhalsslijm. Andere studies spreken dit tegen. De hoeveelheid sperma beschikbaar in  vrouwelijk genitaal  stelsel binnen 24-48 uur na seksueel contact zou niet wijzigen na gebruik van de noodpil. Toch blijft een vertraagde spermamigratie een mogelijke verklaring voor het feit dat vrouwen, die de noodpil namen vóór de ovulatie, maar bij wie de follikels binnen de volgende 5 dagen toch openbraken, niet zwanger werden.

De noodpil heeft geen effect op een bestaande zwangerschap, zelfs niet in vroege stadia. Vrouwen die toch zwanger werden ondanks het gebruik van de noodpil, hadden geen verhoogde kans op problemen of afwijkingen bij de geboorte, noch vond men enige invloed op geboortegewicht of  geslachtsbepaling.  De noodpil heeft dus enkel invloed op de eerste dagen na de gemeenschap vóór het vrijkomen van de eicel en vóór bevruchting. De noodpil onderbreekt geen bestaande zwangerschap en berokkent geen schade aan het embryo. Hierin onderscheidt de noodpil zich duidelijk van een abortus.

Het feit dat de noodpil geen aangetoond effect heeft op de implantatie verklaart waarom ze ook niet 100% effectief is om zwangerschap te voorkomen. Hoe meer tijd verloopt tussen de geslachtsgemeenschap en het innametidstip des te minder effectief de noodpil zal  zijn. Het is dus van belang vrouwen er op te wijzen dat de kans op slagen vergroot naargelang noodpil sneller wordt genomen [2].

Effect op bloedingspatronen

De noodpil, genomen tijdens de eerste drie cyclusweken verkort de cyclus. Des te vroeger in de cyclus de pil  genomen wordt, des te duidelijker de invloed. Bij latere inname verdwijnt het effect, maar de bloedingen bij de volgende menstruatie duren langer. De eerste daarop volgende cyclus wordt niet verlengd, maar wel nog de duur van de bloeding.

Een andere studie bevestigt de verkorting van de cyclus met 1 dag als de pil in de pre-ovulatoire fase genomen wordt. Bij inname van de noodpil in de postovulatoire fase wordt de cyclus echter met 2 dagen verlengd. Wordt de pil in de periode van 2 dagen voor of na de ovulatie genomen, wordt de cyclus niet beïnvloed. De duur van de bloedingen zowel na afloop van de lopende cyclus als van de eerst daaropvolgende cyclus verlengde, doch enkele indien de noodpil tijdens of na de ovulatieperiode werd genomen [3].

Wat met de inname van de pil?

Na inname van de noodpil, is het noodzakelijk tot de volgende maandstonden een condoom te  gebruiken [4]. Bij pilgebruikers is het gebruik van de noodpil uiteraard steeds een gevolg van vergeten pillen. Hier gelden de alom bekende "Adviezen bij vergeten anticonceptiepil" [1]. In 1 regel samengevat komt er steeds op neer bij “vergeten pil” de pilstrip verder uit te nemen en een condoom te gebruiken tot de pil opnieuw 7 opeenvolgende dagen correct werd ingenomen [4].

Referenties: 

[1] Naamloos, Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium, http://www.bcfi.be , geraadpleegd op 15 september 2014

[2] Anonymous, How do levonorgestrel-only emergency contraceptive pills (LNG ECPs) prevent pregnancy?), International Federation of Gynecology & Obstetrics (FIGO), International Consortium for Emergency Contraception’s (ICEC), march 2012

[3] J Trussell, EG Raymond, K Cleland, Emergency Contraception: A Last Chance to Prevent Unintended Pregnancy, August 2014

[4] Naamloos, Patiëntenfolders Noodpil, APB, geraadpleegd op 12 september 2014

[5] Educatieve video over de werking van de noodpil: http://www.cecinfo.org/ec-issues/moa/

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 15 september 2014

Expert: 
lucls5261