Skip to Content

Patiënte moet van longspecialist stoppen met Ledertrexate (neemt normaal 1x per week 3co.). Mag Ledertrexate abrupt stop gezet worden of moet de behandeling afgebouwd worden? Arts deelde nog mee dat ze zich 2 weken ziek zal voelen en dan beter zal zijn.

Geen enkele richtlijn maakt melding van een afbouwschema voor methotrexaat, zoals die bestaat voor o.a. corticoïden. Het besluit is dat een plotse stopzetting wel kan en in geval van mogelijk gevaarlijke bijwerkingen (en naargelang de indicatie) noodzakelijk is. Een geleidelijke terugkeer van de symptomen is te verwachten. Het snel inzetten van een alternatieve behandeling is wenselijk om dit te vermijden.

De bij deze patiënte aangegeven posologie, 3 tabletten per week te nemen op 1 vaste dag, wijst op een behandeling van psoriasis of reumatoïde artritis. Voor de behandeling van neoplastische aandoeningen worden andere schema's met hogere dosissen gebruikt.

Wanneer de longarts aanbeveelt de therapie te onderbreken, is dat wellicht het gevolg van tekenen van ongewenste bijwerkingen. De SKP vermeldt dat Ledertrexate® op elk moment van de behandeling en zelfs met lage doses een potentieel gevaarlijke longziekte kan induceren. Volgens de SKP kunnen pulmonale tekens en symptomen, zoals een niet-productieve droge hoest, koorts, hoesten, pijn op de borst, dyspnoe, hypoxemie en een infiltratie op de longradiografie, of een niet-specifieke pneumonie  tijdens de behandeling hierop duiden. Deze tekens vereisen de stopzetting van de behandeling samen met een grondig onderzoek [1].

Wat zijn daarvan de gevolgen voor de therapie? Voor reumatoïde artritis tonen beperkte gegevens aan dat de oorspronkelijke verbetering  gedurende ten minste 2 jaar aanhoudt bij continue therapie. Wanneer de behandeling wordt stopgezet, treedt na 3 tot 6 weken een verslechtering van de reumatoïde artritis op [1].

Het bovenstaande betreft een relaps of een gewone terugkeer van de symptomen, wat niet hetzelfde is als rebound. Rebound betekent dat de ziekte onstabiel wordt en ernstiger wordt dan bij de start van de therapie. Door een sterke opflakkering van psoriasis kunnen ook voorheen niet betrokken regio's worden aangetast en kunnen de letsels van vorm veranderen. Dit fenomeen zou al eens gezien zijn na stoppen met ciclosporine maar is niet duidelijk aangetoond bij psoriasis [2,3]. De database van eHealthMe [4] bevat op 15 juli 2014 129740 meldingen van ongewenste effecten van  methotrexaat. Daarvan zijn er 5 waarbij er sprake is van een rebound effect. De eerste melding dateert van 2002, de laatste van 2007. Het farmacotherapeutisch kompas maakt ook wel melding van een mogelijk reboundfenomeen [5].

Geen enkele richtlijn adviseert een afbouwschema voor methotrexaat, zoals die bestaat voor o.a. corticoïden. Het besluit is dat een plotse stopzetting wel kan en in geval van mogelijk gevaarlijke bijwerkingen noodzakelijk is. Een geleidelijke terugkeer van de symptomen is te verwachten. Het snel inzetten van een alternatieve behandeling is wenselijk om dit te vermijden.

Referenties: 

[1] Ledertrexate®, Samenvatting van de Productkenmerken, geraadpleegd op 4 augustus 2014

[2] Sullivan JR, Treatments for severe psoriasis, Australian Prescriber, vol 32(1): February 2009

[3] Anonymous, Rebound effect: When stopping treatments starts a psoriasis flare, National Psoriasis Foundation, , geraadpleegd op 4 augustus 2014

[4] http://www.ehealthme.com/ds/methotrexate/rebound+effect, geraadpleegd op 4 augustus 2014

[5] Anoniem, Systemische middelen bij inflammatoire dermatosen, Farmacotherapeutisch kompas,  geraadpleegd op 4 augustus 2014

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 4 augustus 2014

Expert: 
lucls5261