Skip to Content

Bij vroedvrouwen en lactatiedeskundigen is het aanbevelen van domperidon om de borstvoeding te stimuleren sterk ingeburgerd. Hoe groot is de fractie die overgaat in de moedermelk en de risico's voor de zuigeling? Moeten we dit gebruik ontmoedigen?

We raden gebruik van domperidon als galactagogum eerder af omwille van de beperkte gegevens over effectiviteit en veiligheid voor zowel kind als moeder. Voorkeur gaat uit naar niet-medicamenteuze maatregelen ter bevordering van de melkproductie.

1. Waarom domperidon als galactagogum?

Domperidon is een dopaminereceptor-antagonist die werd ontwikkeld en op de markt gebracht als anti-emeticum. Domperidon blokkeert ook de dopamine D2-receptoren in de hypofyse, waardoor de afgifte van prolactine wordt gestimuleerd en zo ook de melkproductie [1,2]. Een aantal klinische studies (weliswaar meestal van korte duur en met methodologische beperkingen en/of kleine deelnemersaantallen) komen tot de conclusie dat domperidon de melkproductie effectief kan stimuleren: zie Osadchy et al. voor een meta-analyse [3]. Een Cochrane-review met strengere inclusiecriteria komt echter tot de conclusie dat domperidon wel een acute verhoging van de melkproductie veroorzaakt, maar dat dit geen positieve effecten lijkt te hebben op lange-termijn eindpunten bij neonaten [4]. De auteurs concluderen dat er nood is aan meer onderzoek in grotere patiëntengroepen. De bijsluiter van Motilium® vermeldt bovendien expliciet dat het gebruik niet aanbevolen wordt aan zwangere vrouwen [1].

2. Risico's verbonden aan domperidon voor de moeder

Recent was er veel aandacht voor de cardiovasculaire bijwerkingen van domperidon door QT-verlenging [5]. Het Europese geneesmiddelenbewakingscomité PRAC stelt dat er vooral een verhoogd risico op mogelijks levensbedreigende cardiovasculaire bijwerkingen werd gezien bij ouderen (>60 jaar), bij doseringen >30mg/dag, en bij gelijktijdig gebruik van geneesmiddelen die gelijkaardige effecten hebben op het hart of die de afbraak van domperidon remmen. Het PRAC is van mening dat de voordelen van domperidon bevattende geneesmiddelen nog steeds sterker doorwegen dan de risico's wanneer domperidon wordt toegediend voor een korte tijd, in een lage dosis, en enkel voor de behandeling van misselijkheid en braken. Het gebruik als galactagogum wordt hierbij echter niet vermeld als indicatie [6].

3. Risico's verbonden aan domperidon voor het kind

Domperidon gaat slechts in geringe hoeveelheden over naar de moedermelk [1,7,8]. Op basis van een aantal studies waarin gemeten werd hoeveel domperidon in de moedermelk terechtkomt [9-11], wordt besloten dat waarschijnlijk minder dan 0,1% van de dosis die de moeder inneemt bij de zuigeling terecht komt [8,12,13]. Gezien de vrij lage orale biologische beschikbaarheid van domperidon (ongeveer 15% bij volwassenen [1]), kan verwacht worden dat maar een beperkt deel daarvan systemisch beschikbaar komt. Wij vonden echter geen studies die dit bevestigen door effectief plasmaconcentraties bij de zuigeling te bepalen.

In klinische studies waarbij domperidon kortdurend (1 à 2 weken) als galactagogum werd gebruikt door zogende moeders, werden geen bijwerkingen bij de zuigeling beschreven [11-15]. We vonden echter geen studies die bij zuigelingen de effecten van dergelijk gebruik op langere termijn bestuderen.

Noot: verschillende naslagwerken raden aan zeer voorzichtig te zijn met het gebruik van domperidon (weliswaar in therapeutische dosissen) bij kinderen jonger dan een jaar. De bloed-hersenbarrière en metabole functies zijn tijdens de eerste levensmaanden immers nog niet volledig ontwikkeld, waardoor het risico op neurologische bijwerkingen, zoals slaperigheid of extrapiramidale stoornissen, groter is bij deze groep [1,16,17].

4. Andere mogelijke strategieën om lactatie te bevorderen

Volgende niet-medicamenteuze maatregelen kunnen de melkproductie te bevorderen [18,19]:

  • Correct aanleggen:

  • Vaker aanleggen
  • Afkolven (bij juist gebruik kolfmachine) om stuwing te vermijden
  • Huid-op-huidcontact met de baby
  • Borstcompressie (borstmassage en druk uitoefenen met de hand) tijdens het zogen
  • Ononderbroken slaap voor de moeder van 5 à 6 uur
  • stress bij de moeder verminderen en een rustige omgeving voor borstvoeding/afkolven

 

5. Besluit

Aangezien er onduidelijkheid is over de mogelijk risico's van domperidon voor zowel de zuigeling als de moeder, en aangezien niet is aangetoond dat stimulatie van de lactatie met domperidon positieve effecten heeft op lange-termijn eindpunten, lijkt het ons aangeraden het gebruik van domperidon als galactagogum te vermijden. Voorkeur gaat uit naar niet-medicamenteuze maatregelen ter bevordering van de melkproductie. Indien deze niet volstaan, en indien de moeder en haar behandelende arts op basis van een grondige risico-batenanalyse toch het gebruik van domperidon nodig achten, lijkt het ons essentieel:

  1. grondig te controleren op risicofactoren voor cardiovasculaire bijwerkingen bij de moeder (specifiek voor de apotheker voornamelijk de controle op interacties met andere geneesmiddelen die QT-verlenging veroorzaken of die de eliminatie van domperidon inhiberen; voor meer informatie over de risicofactoren verwijzen we naar de recente publicaties hierover in de Folia Pharmacotherapeutica [5])
  2. de correcte dosering te hanteren (zeker < 30 mg/dag)
  3. chronisch gebruik te vermijden
Referenties: 

[1] Wetenschappelijke bijsluiter Motilium®

[2] Asztalos et al. Enhancing breast milk production with Domperidone in mothers of preterm neonates (empower trial). BMC Pregnancy and Childbirth 2012 12:87.

[3] Osadchy A, Moretti ME, Koren G. Effect of domperidone on insufficient lactation in puerperal women: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Obstet Gynecol Int. 2012;2012:642893.

[4] Donovan TJ, Buchanan K. Medications for increasing milk supply in mothers expressing breastmilk for their preterm hospitalised infants. Cochrane Database Syst Rev. 2012;3:CD005544.

[5] Folia Pharmacotherapeutica ‘Domperidon en hartritmestoornissen’ (06/2013) (http://www.bcfi.be/Folia/index.cfm?FoliaWelk=F40N06G&keyword=domperidon) en ‘Beperkende maatregelen bij voorschrijven van domperidon’ (04/2014) (http://www.bcfi.be/Folia/index.cfm?FoliaWelk=F41N04H&keyword=domperidone)

[6] http://www.ema.europa.eu/ema/index.jsp?curl=pages/news_and_events/news/2014/03/news_detail_002039.jsp&mid=WC0b01ac058004d5c1

[7] Health Base (2013). Commentaren Medicatiebewaking 2013/2014.

[8] Passier, J.L.M. Domperidon lijkt effectief ter stimulatie van borstvoeding. Pharm Weekbl 30 mei 2014; 149-22│23

[9] Wan EW, Davey K, Page-Sharp M et al. Dose-effect study of domperidone as a galactagogue in preterm mothers with insufficient milk supply, and its transfer into milk. Br J Clin Pharmacol. 2008;66:283-9.

[10] Knoppert DC, Page A, Warren J et al. The effect of two different domperidone dosages on maternal milk production. J Hum Lact. 2013;29:38-44.

[11] Da Silva OP, Knoppert DC, Angelini MM, Forret PA. Effect of domperidone on milk production in mothers of premature newborns: a randomized, double-blind, placebo- controlled trial. Canadian Medical Association Journal 2001 Jan 9;164(1):17-21.

[12] Forinash AB1, Yancey AM, Barnes KN, Myles TD. The use of galactogogues in the breastfeeding mother. Ann Pharmacother 2012;46:1392-404.

[13] Drugs and Lactation Database (LactMed): http://toxnet.nlm.nih.gov/cgi-bin/sis/search2/f?./temp/~OSzf1s:1

[14] Petraglia F, De Leo V, Sardelli S et al. Domperidone in defective and insufficient lactation. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 1985;19:281-7.

[15] De Leo V, Petraglia F, Sardelli S et al. Use of domperidone in the induction and maintenance of maternal breast feeding. Minerva Ginecol. 1986;38:311-5.

[15] http://www.kinderformularium.nl/search/stof.php?id=97

[16] http://www.farmacotherapeutischkompas.nl/preparaatteksten/d/domperidon.asp

[17] http://www.uptodate.com/contents/breast-milk-expression-for-the-preterm-infant?source=machineLearning&search=domperidone+breastfeeding&selectedTitle=3%7E150&sectionRank=3&anchor=H20#H20

[18] NHG ‘Zwangerschap en kraamperiode’:

[19] https://www.nhg.org/standaarden/samenvatting/zwangerschap-en-kraamperiode

Auteurs:
Apr. Elke Joos*
Prof. Dr. Apr. Koen Boussery*
Prof. Dr. Myriam Van Winckel**

*Eenheid voor Farmaceutische Zorg, Faculteit Farmaceutische Wetenschappen, UGent
**Pediatrische Gastro-enterologie, UZ Gent

Datum laatste actualisatie: 13 augustus 2014

Expert: 
koeby2662