Skip to Content

Een kinderarts beweert dat Elocom creme nooit op het gelaat van baby's en peuters mag gebruikt worden. Was dat niet alleen voor baby's <6 md? Zeer krachtige corticoiden mogen volgens mij nooit op het gelaat van baby's noch volwassenen. Wat kan (niet)?

Bijna alle richtlijnen zijn het erover eens dat het gebruik van de zeer sterk werkzame preparaten uit klasse 1 bij kinderen best vermeden wordt. Preparaten uit klasse 2, zoals Elocom®, kunnen desnoods (ook in het gelaat), maar ze mogen voor een zeer korte periode gebruikt worden. Ook bij de corticosteroïden uit klasse 3 en 4 zijn ze van dezelfde mening dat deze preparaten bij kinderen mogen gebruikt worden. De keuze wordt gemaakt in functie van de ernst van het letsel. Bij zeer ernstige letsels of bij het uitblijven van een respons kan het, wanneer de arts het nodig acht, verantwoord zijn een sterker corticosteroïd te gebruiken.

Corticosteroïden - Classificatie

Lokale toepassing van corticosteroïden is de hoeksteen van menig behandeling van inflammatoire huidaandoeningen zoals (atopisch) eczeem, psoriasis, lupus erythematosus, … Topische corticosteroïden worden ingedeeld in 4 categorieën in functie van hun werkzaamheid. Maar ook de concentratie aan actief bestanddeel en de gebruikte excipiëntia (zalven zijn sterker werkzaam dan crèmes en lotions) bepalen in principe mee de therapeutische kracht van het preparaat.

Groep

Actief bestanddeel

Merknaam

Vorm

Klasse 1:
Zeer sterk werkzame preparaten

Clobetasol propionaat

Dermovate®

Crème, oploss. & zalf

Betamethason dipropionaat

Diprolene®

Crème

Diprosone®

Crème, oploss. & zalf

Klasse 2:
Sterk werkzame preparaten

 

                                          

Methylprednisolon aceponaat

Advantan®

Crème, zalf & vette zalf

Amcinonide

Amicla®

Crème

Betamethason valeraat

Betnelan V®

Crème, oploss. & zalf

Fluticason propionaat

Cutivate®

Crème (0.5 mg/g) &
zalf (0.05 mg/g)

Mometason furoaat

Elocom®

Crème, oploss. & zalf

Hydrocortison butyraat

Locoid®

Crème, emulsie Crelo, lipocrème, oploss. & zalf

Diflucortolon valeraat

Nerisona®

Crème, zalf & vette zalf

Klasse 3: Matig werkzame preparaten

Triamcinolone acetonide

Delphi®

Crème

Clobetason butyraat

Eumovate®

Crème & zalf

Flumetason pivalaat

Locacortene®

Zalf

Klasse 4: Zwak werkzame preparaten

Hydrocortisone

Cremicort®

Crème

Hydrocortisone acetaat

Conforma Hydrocortisone®

 

Crème

Pannocort®

 

Het optreden van lokale en systemische ongewenste effecten hangt af van verschillende factoren: de sterkte van het corticosteroïd, het excipiëns, de behandelingsduur, de toestand van de huid, de aandoening die men behandelt, de lokalisatie en uitgebreidheid van de aandoening en de leeftijd van de patiënt. Lokaal kunnen o.a. huidatrofie, striemen en vertraging van de wondgenezing voorkomen. Inhibitie van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras treedt vooral op bij zuigelingen of bij zeer lang en zeer uitgebreid gebruik. Kinderen zijn gevoeliger voor systemische effecten omwille van de hoge verhouding lichaamsoppervlak/gewicht. Bij langdurig gebruik is het aangeraden hun gewicht en lengte regelmatig te controleren wegens het risico op groeistoornissen.

Het gebruik van topische corticosteroïden bij kinderen – Wat zegt de bijsluiter?

  • Elocom®

Omdat de veiligheid en doeltreffendheid van Elocom bij pediatrische patiënten jonger dan 2 jaar niet kon worden vastgesteld, is het gebruik in deze leeftijdsgroep niet aanbevolen.

Op het aangezicht moet de duur van de behandeling beperkt blijven tot 5 dagen.

  • Ter info: Wat zeggen de bijsluiters van de zeer sterk werkzame preparaten?
    • Dermovate®: Het gebruik is gecontra-indiceerd bij patiënten jonger dan 1 jaar.
    • Diprolene®: Voorzichtigheid is geboden bij kinderen jonger dan 12 jaar. Diprolene® mag slechts gebruikt worden op het gelaat gedurende zeer korte periodes.
    • Diprosone®: Vanwege de sterke werking dient het gebruik bij kinderen beperkt te worden tot ernstige gevallen.

Het gebruik van topische corticosteroïden bij kinderen – Wat zeggen de richtlijnen?

Volgens de richtlijnen van Domus Medica, de Vlaamse huisartsenvereniging, zal men voor zuigelingen en peuters (= kinderen tot 36 maanden) meestal met de zwak werkzame preparaten (hydrocortisone acetaat) reeds voldoende effect verkrijgen. Bij grotere kinderen wordt een stapsgewijze therapie aangeraden: enkele dagen een mild tot matig preparaat, daarna afbouwen met een licht corticosteroïd. In het gelaat en de grote lichaamsplooien wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van zwak werkzame preparaten.

De NICE-richtlijnen stellen voor de sterkte van het corticosteroïd te kiezen in functie van de ernst van de aandoening. Zo kan bij ernstige letsels gekozen worden voor een behandeling met sterk werkzame preparaten. De zeer sterk werkzame corticosteroïden mogen enkel gebruikt worden bij kinderen op advies van een dermatoloog. In het gelaat hebben de zwak werkzame preparaten de voorkeur; de matig werkzame preparaten mogen eventueel, op voorwaarde dat ze aangewend worden bij ernstige letsels en voor een korte periode (3 tot 5 dagen).

De Franse richtlijnen Vidal Recos zijn soepeler in hun advies bij het gebruik van dermocorticoïden bij kinderen. Zij stellen dat preparaten uit klasse 4 te zwak zijn bij ernstige letsels en preparaten uit klasse 1 te sterk. Bijgevolg worden ze dus best niet gebruikt bij kinderen. De matig werkzame preparaten uit klasse 3 mogen gebruikt worden bij kinderen en zuigelingen op het gelaat (met inbegrip van de oogleden), de huidplooien en het zitvlak. De dermocorticoïden uit klasse 2 mogen afhankelijk van de ernst van de letsels voor korte en lange tijd gebruikt worden bij kinderen, weliswaar op voorschrift van een dokter. Meestal volstaat dan één applicatie per dag.

Het BCFI tenslotte besluit dat het minst krachtige corticosteroïd dat volstaat, dient gebruikt te worden aan de kleinst mogelijke dosis en gedurende de kortst mogelijk tijd. Dit is vooral belangrijk ter hoogte van het aangezicht en bij jonge kinderen. Ook hier wordt gezegd dat één applicatie per dag meestal voldoende is.

Het gebruik van topische corticosteroïden bij kinderen – in concreto

Hoewel sommige bijsluiters het met voorzichtigheid toelaten, zijn bijna alle richtlijnen het erover eens dat het gebruik van de zeer sterk werkzame preparaten uit klasse 1 bij kinderen best vermeden wordt. Preparaten uit klasse 2 kunnen desnoods (ook in het gelaat), maar ze mogen voor een zeer korte periode gebruikt worden.

Ook bij de corticosteroïden uit klasse 3 en 4 zijn ze van dezelfde mening dat deze preparaten bij kinderen mogen gebruikt worden. De keuze wordt gemaakt in functie van de ernst van het letsel.

Wat nu met de sterk werkzame preparaten uit klasse 2 zoals Elocom®? Hierover kunnen we vanuit de richtlijnen geen eenduidig antwoord formuleren. We laten hier best ons gezond verstand primeren. Als apotheker is het belangrijk dat we er van op de hoogte zijn dat de bijsluiter geen gebruik onder de 2 jaar aanraadt. Dit moet evenwel in de juiste context bekeken worden. Zwak en matig werkzame preparaten hebben uiteraard de voorkeur bij baby’s en kinderen. Echter bij zeer ernstige letsels of bij het uitblijven van een respons kan het, wanneer de arts het nodig acht, verantwoord zijn een sterker corticosteroïd te gebruiken. In dit geval is een regelmatige controle van gewicht en lichaamslengte van het kind aangeraden en dient de behandeling zo kort mogelijk te worden gehouden.

Referenties: 

[1] Ainley-Walker P.F., Patel L., David T.J. Side to side comparison of topical treatment in atopic dermatitis. Arch. Dis. Child 1998; 79:149-52.

[2] Akdis C.A. et al. Diagnosis and treatment of atopic dermatitis in children and adults: European Academy of Allergology and Clinical Immunology/American Academy of Allergy, Asthma and Immunology/PRACTALL Consensus Report. Allergy 2006;61:969-987.

[3] Anonymus. Dermatologie: corticosteroïden. www.bcfi.be. Online geraadpleegd op 16 juni 2014.

[4] Anonymus. Atopic eczema in children. Management of atopic eczema in children from birth up to the age of 12 years. www.NICE.org.uk. Online geraadpleegd op 16 juni 2014.

[5] Caulin Ch. et al. VIDAL Recos. Recommendations en pratique 2012 ; Vidal ; Franrkijk: pp. 504-512.

[6] Morren M-A. Zo gaaf als een kindervelletje… Over het atopisch eczema naast bacteriële en virale infecties, zichtbaar op de huid van kinderen. www.domusmedica.be. Online geraadpleegd op 16 juni 2014.

[7] Schwinghammer T. L. Dermatologic disorders: Psoriasis. In: Wells B.G. et al. Pharmacotherapy Handbook 2012 ; Mc Gran Hill ; USA : pp. 199-208.

[8] SKP Elocom®

[9] SKP Dermovate®

[10] SKP Diprolene®

[11] SKP Diprosone®

Auteur:

Lies Leemans

Datum laatste actualisatie: 23 juni 2014

Expert: 
liels4316