Skip to Content

Hoe gaan we als apotheker om met een kind dat misselijk is? R-Calm mag niet worden toegediend aan kinderen jonger dan 6 jaar gezien het risico op fatale respiratoire complicaties.

Preparaten op basis van gemberwortel bieden mogelijk een oplossing. Ze blijken te werken bij bewegingsziekte, zwangerschapsmisselijkheid (ochtendmisselijkheid) en misselijkheid door chemotherapie of na chirurgische ingreep. We geven geen gemberwortel aan kinderen onder de 2 jaar. Tussen 2 en 6 jaar houden we ons aan maximaal 1 g/dag. Kinderen tussen 6 en 10 jaar mogen tot 2 g gemberwortel consumeren, volwassenen 4 g/dag. Tijdens de zwangerschap houden we de consumptie van gemberwortel beneden 1g/dag.

De wettelijke beperking van de voorschriftvrije therapeutische opties (MOTILIUM®) en het uit de markt verdwijnen van enkele klassiekers (PARANAUSINE®) dwingen ons op zoek te gaan naar meer natuurlijke alternatieven. In verband met misselijkheid en braken stoten we al gauw op gemberwortel [1].

Gember

Gemberwortel  is afkomstig van de plant Zingiber officinale. De plant is al meer dan 2000 jaar bekend als populair kruid en plantenmedicijn. In die lange geschiedenis werd het gebruikt volgens Aziatische, Indische en Arabische  tradities en dit tegen meerdere kwalen, waaronder hulp bij vertering en dyspepsie, diarree, nausea, maar ook bij reumatoïde artritis en kolieken. Er worden naast anti-emetische effecten ondermeer ook  carminative, antispasmodische en  anti-inflammatoire eigenschappen aan gember toegeschreven.

Er gebeurt vrij veel onderzoek naar de werking van gember.  

Bewegingsziekte: Meerdere studies suggereren dat gember beter werkt dan placebo om sommige symptomen  van bewegingsziekte te reduceren. In een trial met 80 beginnende zeilers, die last hadden van bewegingsziekte, bleken de gebruikers van gemberpoeder minder te braken en minder last te hebben van koud zweet dan de placebogebruikers. De nausea verminderde echter niet. Andere studies die tot gelijkaardige besluiten kwamen gebruikten andere proefopstellingen om misselijkheid te induceren zoals het uitvoeren van hoofdbewegingen in een draaiende stoel. De resultaten zijn overwegend positief wat niet wegneemt dat er ook studies zijn die concluderen dat gember niet werkt tegen bewegingsziekte.

Zwangerschapsmisselijkheid en braken: 1g gember dagelijks zou nausea en braken reduceren bij zwangere vrouwen, indien gebruikt voor korte perioden (niet langer dan 4 dagen). Diverse studies vonden dat gember beter werkt dan placebo om ochtendmisseljkheid tegen te gaan. Gember verhoogde (in deze studies) niet de risico's tot complicaties of congenitale afwijkingen en zou dus veilig zijn.

Door chemotherapie geïnduceerde misselijkheid en braken: Enkele studies suggereren dat gember de ernst en de duur van nausea vermindert gedurende chemotherapie, maar niet de braakfrequentie. Bij een van die studies werd een combinatie van gember met een andere anti-emeticum bestudeerd en kon niet worden uitgemaakt wat de specifieke bijdrage van gember is. Meer studies zijn nodig.

Misselijkheid en braken na chirurgie: Op dit vlak zijn de  resultaten van studies uiteenlopend en soms tegenstrijdig. Meer onderzoek is ook hier nodig.

Globaal wijst de meerderheid van de studies op een zekere werkzaamheid van gember als anti-emeticum tegen diverse emetogene stimuli. De klinische data zijn echter onvoldoende om harde conclusies te trekken [2,3].

Dosis voor kinderen

Hoger genoemde studies hadden nagenoeg nooit betrekking op kinderen, met uitzondering van de speciale groep onder chemotherapie.
De European Medicines Agency (EMA) zegt hierover: "The use in children and adolescents under 18 years of age is not recommended (The use is not recommended in adolescents and children below 18 years due to insufficient data on safety and efficacy)" [4].

Dit is een wel  zeer conservatieve en veilige houding. Intussen lezen we in de gebruiksaanwijzing van  een gemberpreparaat van de firma Tilman (Antimetil®) toch wel doseringsschema's voor kinderen [5].

Antimetil® (Tilman)
(1 tablet bevat 50 mg extract, wat overeenkomt met 500 mg gemberpoeder)

Volwassenen en kinderen > 12 jaar: 2 tabletten tot 4 maal per dag (= 4g)
Zwangere vrouwen: 1 tablet 's morgens en 1 tablet 's middags (= 1 g)
Kinderen tussen 6 en 12 jaar: tot 4 tabletten per dag (= 2g)
Kinderen tussen 3 en 6 jaar: tot 2 tabletten per dag (= 1 g)

De voorzichtige wetenschap staat hier tegenover een eeuwenlange volkstraditie. Gember is in eerste instantie geen geneesmiddel maar een specerij, en nog wel een van de meest geconsumeerde in de wereld. In de Aziatische keuken komen we het veel tegen. Het is dan ook weinig waarschijnlijk dat kinderen er nooit mee in aanraking komen. Dat neemt niet weg dat de veiligheid voor de ongeboren vrucht noch voor jonge kinderen wetenschappelijk onvoldoende is aangetoond. Maar dit is allicht evenmin het geval voor pakweg bloemkool, wortelen of witloof.

Op meerdere populair-wetenschappelijke sites vonden we volgend advies, tevens toepasbaar als voedingsadvies.   Geen gemberwortel geven aan kinderen onder de 2 jaar. Tussen 2 en 6 jaar houden we ons aan maximaal 1 g/dag. Kinderen tussen 6 en 10 jaar mogen tot 2 g gemberwortel consumeren, volwassenen 4 g/dag. Tijdens de zwangerschap houden we de consumptie van gemberwortel beneden 1g/dag. Met deze adviezen zitten we op de zelfde lijn als de voor Antimetil® aangeraden dosering. Als we het wat nauwkeuriger willen, berekenen we de dosis  op basis van het lichaamsgewicht, met als referentie 4 g/dag voor een volwassene van 70 kg. Een kind van 35 kg krijgt de helft enz...  [6,7].

Referenties: 

[1] Anonymous, Ginger, University of Maryland Medical Center, eraadpleegd op 15 januari 2014

[2] Palatty PL, Haniadka R, Valder B, Arora R, Baliga MS., Ginger in the prevention of nausea and vomiting: a review, Crit Rev Food Sci Nutr. 2013;53(7):659-69.

[3] Anonymous, Ginger, National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM), geraadpleegd op 17 januari 2014

[4] Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC), Community herbal monograph on Zingiber officinale Roscoe, rhizoma, EMA/HMPC/749154/2010, 27 March 2012

[5] Monografie van Antimetil® (Tilman) en Gember Elusanes® (Pierre Fabre), Farma Compendium, geraadpleegd op 17 januari 2014

[6] Anonymous, Ginger Root - Benefits of Ginger, www.buzzle.com, geraadpleegd op 17 januari 2014

[7] Anonymous, Ginger Action and Uses: Dosage and Administration of Ginger, MDidea Brand, , geraadpleegd op 17 januari 2014

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 20 januari 2014

Expert: 
lucls5261