Skip to Content

Wat is de plaats van sabalextract tov tamsulosine/finasteride/dutasteride. Een artikel in de TIJD vermeldde sabalextract even effectief is en minder bijwerkingen geeft zoals impotentie. Klopt dit vraagt klant.

Vergeleken met placebo verbeteren extracten noch de nocturie, noch de piek urine flow noch de symptoom scores bij BPH, zelfs niet bij een drievoud van de gebruikelijke dosis. Enige reserve is wel nog nodig ten opzichte van een al te spontane veralgemening van deze conclusie. Serenoa repens-preparaten zijn wereldwijd niet gestandaardiseerd. In hoeverre de preparaten op de Belgische markt overeenstemmen met deze in andere landen, is niet zonder meer duidelijk.

Benigne prostaathyperplasie (BPH) is een goedaardige vergroting van de prostaat, die obstructie en irritatie van de lagere urinewegen (lower urinary tract symptoms - LUTS) kan veroorzaken. Fytotherapie wordt vaak toegepast bij de behandeling van LUTS. Het meest populair is een extract  afkomstig van de bes van de plant Serenoa repens (zegepalm, saw palmetto) , ook bekend met zijn botanische benaming  Sabal serrulatum.

In een recente Cochrane review verschenen in 2012 [1] werden gerandomiseerde, gecontroleerde klinische  studies verzameld die  de effecten en nadelige effecten  van Serenoa repens bestuderen. Geïncludeerd werden mannen met een symptomatische BPH, die gedurende tenminste 4 weken zegepalm-preparaten gebruikten, al dan niet in combinatie met andere middelen. De behandeling werd steeds vergeleken met placebo of met andere interventies.

Het primair eindpunt was de  verbetering van de scores op de urologische symptoomschalen in vergelijking met placebo.   Als urologische symptoomschalen werden de American Urologic Association Symptom Index (AUA) en de International Prostate SymptomScore (IPSS) gehanteerd. Beide gebruiken een identieke schaal van 0 tot 35, waarbij een resultaat van 1- 8 milde symptomen betekenen,  9 - 18 middelmatig en ≥ 19 ernstig. De 8 gestelde vragen, zoals bijvoorbeeld " Hoe vaak had u in de afgelopen maand het gevoel dat uw blaas nog niet leeg was nadat u had geplast?", of "Hoe vaak had u in de afgelopen maand een zwakke urinestraal?", leveren een objectieve kwantitatieve omschrijving op van de plasproblemen. Elk item wordt gescoord op een zespuntenschaal (0-5) [2].

Secundaire eindpunten waren een verbetering van de nocturie, afname van het prostaatvolume en een verhoogde piekurineflow (ml/s). Ook ongewenste effecten en een algemene omschrijving van de symptomen zoals ervaren door arts of patiënt, werden geregistreerd.

De review omvat 32 gerandomiseerde controle trials  met in totaal 5666 behandelde mannen. De auteurs verwijzen naar eerdere versies van deze review in 1998, 2000 en 2002. Daar werd geconcludeerd dat een matige verbetering merkbaar was van de urologische symptomen na behandelng met Serenoa Repens-preparaten. Op dat ogenblik echter waren de beschikbare studies van veel lagere kwaliteit. In 1998 bijvoorbeeld werden 18 studies beoordeeld, maar bij slechts 6 ervan werden meer dan 100 mannen behandeld. Ook werden toen niet-gevalideerde vragenlijsten gehanteerd. In 2008 werd het aanvankelijk optimistisch resultaat stilaan in twijfel getrokken ondermeer door de resultaten van een hoge kwaliteitsstudie. Dit wordt in de huidige review bevestigd. De evidentie is nu van goede kwaliteit. 16 van de 32 studies gebruikten de gevalideerde vragenlijsten. 15 studies behandelden meer dan 100 mannen. Naast de reeds genoemde hoge kwaliteitsstudie kwam er bovendien een tweede bij in 2011  [3], waarbij patiënten werden gevolgd behandeld gedurende 72 weken aan dosissen van 320, 640 of 960 mg/dag.

De conclusie van deze review is duidelijk. Vergeleken met placebo verbeteren extracten noch de nocturie, noch de piek urine flow noch de symptoom scores bij BPH, zelfs niet bij een drievoud van de gebruikelijke dosis. Enige reserve is wel nog nodig ten opzichte van een al te spontane veralgemening van deze conclusie. Serenoa repens-preparaten zijn wereldwijd niet gestandaardiseerd. In hoeverre de preparaten op de Belgische markt overeenstemmen met deze in andere landen, is niet zonder meer duidelijk.

Referenties: 

[1] Tacklind J, MacDonald R, Rutks I, Stanke JU, Wilt TJ, Serenoa repens for benign prostatic hyperplasia (Review), Cochrane Database Syst Rev. 2012 Dec 12

[2] Kevin T. McVary et al, American Urological Association Guideline: Management of Benign Prostatic Hyperplasia (BPH), geraadpleegd op 13/11/2013

[3] Barry MJ, Meleth S, Lee JY, Kreder KJ, Avins AL, Nickel JC, Roehrborn CG, Crawford ED, Foster HE Jr, Kaplan SA, McCullough A, Andriole GL, Naslund MJ, Williams OD, Kusek JW, Meyers CM, Betz JM, Cantor A, McVary KT;, Effect of increasing doses of saw palmetto extract on lower urinary tract symptoms: a randomized trial., JAMA. 2011 Sep 28;306(12):1344-51.

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 13 november 2013

Expert: 
lucls5261