Skip to Content

Kan lactulose bij diabetespatiënten toch een verhoging van de bloedsuikerspiegel veroorzaken? Na een paar dagen belt patiënt mij op dat glycemiewaarden enorm gestegen zijn. Heb aangeraden 2 dagen ermee te stoppen, dan zijn de waarden genormaliseerd.

Omdat het gastrointestinaal stelsel geen enzymen produceert, die lactulose kunnen splitsen en absorptie van het disacharide zelf uitermate gering is, is een bloedsuikerverhoging door lactulose principieel onmogelijk. Onzuiverheden in het preparaat, waaronder lactose, verklaren waarschijnlijk waarom bij diabetici toch voorzichtigheid geboden is bij hogere dosissen, zoals toegepast bij hepatische encefalopathie. Een rectaal laxativum als alternatief zou tijdelijk soelaas kunnen bieden, doch eerst moet het oorzakelijk verband tussen glycemie en het gebruik van lactulose bij deze patiënt onbetwistbaar vastgesteld worden. Tevens besteden we ook aandacht aan de levensstijl met betrekking tot de niet-farmacologische maatregelen.

Lactulose is een synthetisch disacharide, bestaande uit D-galactose en D-fructose. Het gastrointestinaal stelsel produceert geen enzymen, die lactulose kunnen splitsen in zijn afzonderlijke suikereenheden. De gastrointestinale absorptie van het disacharide zelf is uitermate gering. De urinaire excretie bedraagt minder dan 3% en dit binnen 24 u na inname. De primaire eliminatieroute voor lactulose loopt via de ontlasting. Er komt evenwel geen onveranderd lactulose in de faeces terecht, omdat het product volledig wordt afgebroken door de darmbacteria. In de dikke darm zetten die het lactulose voornamelijk om naar melkzuur, maar gedeelelijk ook naar kleinere hoeveelheden mierenzuur en azijnzuur. De zure afbraakproducten trekken vervolgens water aan door hun osmotische werking. Hieraan dankt lactulose zijn laxatieve eigenschappen. De ontlasting wordt zuurder, weker en volumineuzer wat de darm stimuleert tot meer peristaltische bewegingen [1,2].

Een bloedsuikerverhoging door lactulose is dus principieel niet aan de orde [3]. De normaal bij obstipatie gebruikte dosis mag geen probleem zijn voor diabetici. Lactulose wordt echter ook toegepast bij de behandeling van hepatische encefalopathie, omwille van zijn eveneens remmende werking op de resorptie van ammoniak. De bij deze conditie gebruikte dosissen zijn veel hoger en vragen wel voorzichtigheid in geval van diabetes [4]. De bijsluiter, ondermeer, van Duphalac® siroop stelt dat "Aangezien Duphalac® galactose en lactose bevat dit geneesmiddel niet aan patiënten op een galactose- of lactosevrij dieet mag worden toegediend" [5]. De bijsluiter vermeldt dus geen restricties voor diabetes.

Als gevolg van de syntheseroute kunnen lactulosepreparaten inderdaad kleine hoeveelheden verwante suikers bevatten met name lactose (= glucose + galactose), galactose, epilactose (= galactose + mannose) en  fructose. Uit de zuiverheidseisen van diverse Farmacopees [6,7,8] kan worden opgemaakt dat het over niet te verwaarlozenhoeveelheden gaat  (zie tabel). Toch zal het globaal effect op de glucosespiegels bij normaal gebruik nooit in de buurt kunnen komen van het effect teweeggebracht door suikers die dagelijks via de voeding worden ingenomen, bijvoorbeeld onder vorm van lactose via melkproducten e.a..

Maximaal toegelaten onzuiverheden in gewichtspercent t.o.v het lactulosegehalte

Onzuiverheid

British Pharm / Eur Farm

USP

Epilactose

10 %

8%

Galactose

15 %

16%

Lactose

10 %

12%

Fructose

1 %

1%

Tagatose

4%

4%

Wat te doen?

Contactlaxativa zoals Laxoberron® mogen slechts korte tijd worden gebruikt. Ze worden best slechts ingezet als voorbereiding van een onderzoek of interventie. Meer onschuldige middelen, zoals de osmotische laxativa verdienen steeds de voorkeur, samen met de klassieke niet-farmacologische maatregelen: bewegen, voldoende vochtinname en vezelrijke voeding. Bij langdurig gebruik zijn contactlaxativa schadelijk. Ze verstoren het elektrolytenevenwicht en veroorzaken nierproblemen. Bovendien wordt de darm ongevoelig voor hun werking. Aangezien dit laatste hier blijkbaar aan de orde is en er ook geen heil verwacht wordt van de osmotische laxeermiddelen, lijkt een nieuw zelfzorginitiatief geen goed idee. Een rectaal laxativum of een ander contactlaxativum zou misschien tijdelijk soelaas kunnen bieden, doch alvorens het farmacologisch arsenaal verder aan te spreken, moet door de arts of specialist worden geverifieerd of het gebruik van lactulose in de gepaste dosis bij deze patiënt werkelijk systematisch hyperglycemie veroorzaakt, dan wel of er andere factoren meespelen. Tevens kan worden vastgesteld in hoeverre alle niet-farmacologische maatregelen uitgeput worden.

Referenties: 

[1] Anonymous, http://nl.wikipedia.org/wiki/Lactulose;

[2] Anonymous, Lactulose, DrugBank 3.0: a knowledgebase for drugs, drug actions and drug targets.,

[3]. Anonymous, Micromedex 2.0, geraadpleegd op 14 oktober 2013

[4] Anonymous, SPC Duphalac®, The electronic Medicines Compendium (eMC), geraadpleegd op 14 oktober 2013

[5] Anonymous, SKP Duphalac®,  BCFI, geraadpleegd op 14 oktober 2013

[6] Anonymous, Lactulose liquid Eur. Pharm Monogr 2005:0924,  geraadpleegd op 14 oktober 2013

[7] Anonymous, Lactulose Solution, British Pharmacopoeia 2012 Online,  geraadpleegd op 14 oktober 2013

[8] Anonymous, Fresenius Kabi Austria GmbH, Lactulose Concentrate SPECIFICATION USP, Revision date: 28.08.2013,  geraadpleegd op 14 oktober 2013

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 14 oktober 2013


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Lactulose en lactilol

Expert: 
lucls5261