Skip to Content

Waarom wordt aanbevolen om Alendronaat (Fosamax) in te nemen met leidingwater, en niet met mineraalwater?

Calcium en magnesium in voeding en dranken reduceren de resorptiecapaciteit van alendronaat en de andere bisfosfonaten in aanzienlijke mate. Mineraalwaters met een laag gehalte aan bivalente ionen als naspoelmiddel zijn een veilig alternatief voor leidingwater. Delphi Care stelt een maximale bovengrens van 150 mg Ca/L. Zeer hard water heeft een gehalte equivalent aan >120 mg Ca/L (> 55 Franse graden. Leidingwater kan erg variƫren in hardheid, maar is doorgaans minder hard. Op de waterkraan kunnen we evenwel niet aflezen hoe hard het water is, op een fles mineraalwater wel.

Voeding en dranken kunnen de resorptiecapaciteit  van alendronaat met 60% reduceren. De grootste boosdoeners zijn zuivelproducten en bij de dranken in het bijzonder  sinaasappelsap, koffie  en mineraalwaters. Alendronaat wordt daarom best  's morgens nuchter genomen, tenminste 30 minuten vóór enige maaltijd en drank. Veel water drinken om de slokdarm te beschermen is daarbij noodzakelijk [1,2].

Zijn mineraalwaters in deze context helemaal  uit den boze? De EU definieert natuurlijk mineraalwater als: "Bacteriologisch gezond water, een watervlak of een onderaardse laag tot oorsprong hebbende, afkomstig van een bron geëxploiteerd door een of meer natuurlijke of kunstmatige ontspringingspunten". Mineraalwaters kunnen onderling in samenstelling erg verschillen. Er zijn bicarbonaathoudende, sulfaathoudende, chloridehoudende, calciumhoudende, magnesiumhoudende en gashoudende mineraalwaters. Elk mineraalwater heeft zijn specifieke eigenschappen en bron, wordt als dusdanig gekarakteriseerd en zal blijvend moeten beantwoorden aan die karakteristieken [3].  

Leidingwater wordt gecontroleerd op zijn geschiktheid voor menselijke consumptie en moet aan nagenoeg universele kwaliteitseisen voldoen. Dit zou ons kunnen doen besluiten dat leidingwater overal nagenoeg de zelfde samenstelling heeft, maar dit is niet het geval omdat de toegelaten marges ruim zijn. De waterhardheid, een maat voor het gehalte aan calcium- en magnesiumionen samen, varieert van streek tot streek. Gangbare hardheden liggen tussen 11 en 22 Franse graden maar de toegelaten grenzen zijn breder. Vanaf 22 Franse graden (>60 mg Ca/L) spreken we van hard water.  Boven 55 Franse graden  (>120 mg Ca/L) wordt water geklasseerd in de categorie zeer hard [4].

Dit leidt toch wel tot enige controverse. In de Engelse adviezen vermelden de gebruiksinstructies van alendronaat niet steeds leidingwater (tap water) maar veeleer "gewoon" water (plain water). Wat daaronder dan moet worden verstaan is niet eenduidig gedefinieerd.  

De bijsluiter van Fosamax®vermeldt [5]:

"Fosamax moet uitsluitend met plat water, strikt nuchter en tenminste een half uur vóór het eerste eten, eender welke andere drank of geneesmiddel van de dag worden ingenomen. Andere dranken (waaronder mineraalwater), voedsel en bepaalde geneesmiddelen kunnen de absorptie van alendronaat verminderen."

Hier wordt de term "plat water" gehanteerd, wat geen synoniem is voor leidingwater. Ook lezen we dat mineraalwaters een probleem kunnen zijn, waaruit we toch menen te mogen afleiden dat dit niet per definitie zo hoeft te zijn. Overigens is een groot deel van het leidingwater gewoon afkomstig van dezelfde natuurlijke bronnen waaruit ook de mineraalwaters geput worden.

We vonden in verband hiermee een kritische noot in de literatuur [6] . De verlaagde resorptie van alendronaat wordt in daarin geciteerde studies  toegeschreven aan, hoe kan het anders, calciumionen en in mindere mate ook aan andere bivalente ionen. Op basis daarvan wordt ook gesteld dat het vermijden van te calciumrijk water de kern van de zaak is. Het advies om leidingwater te gebruiken wordt absurd genoemd, aangezien sommige mineraalwaters slechts 1 à 2 mg/L  calcium bevatten , terwijl leidingwater in bepaalde regio's het 100-voudige kan bevatten.  In die regio's zal mineraalwater met een laag gehalte aan calcium (en andere bivalente ionen) een meer efficiënte resorptie toelaten dan leidingwater. Een belangrijk voordeel is dat mineraaalwaters hun gehalte op het etiket vermelden en we dus bewust kunnen kiezen voor geschikt mineraalwater. De auteur besluit dat we wel eens een groot deel van de dosis zouden kunnen missen door leidingwater blindelings gelijk te stellen met "plat" of "gewoon" water.

De interactieanalyse "bisfofonaten + polyvalente kationen" in DelphiCare stelt duidelijk [7]:

"De werkzaamheid van de bisfosfonaten kan verminderen wanneer ze samen met polyvalente kationen ingenomen worden.
....
Calciumhoudende voedingsmiddelen, met inbegrip van calciumrijk mineraalwater (> 150 mg/l), antacida en preparaten met mineralen zijn te vermijden 2 uur voor en na de inname van de bisfosfonaten.
"

Conclusie: Mineraalwaters met een voldoende laag gehalte aan bivalente ionen zijn een veilig alternatief voor leidingwater. Volgens de criteria van DelphiCare blijft ook hard leidingwater geschikt, hoewel daarover enige controverse bestaat.  Op de waterkraan kunnen we niet aflezen hoe hard het water is, op een fles mineraalwater wel.

Referenties: 

[1] Micromedex , geraadpleegd op 12 juli 2013

[2] http://www.uptodate.com , geraadpleegd op 12 juli 2013

[3] http://nl.wikipedia.org/wiki/Mineraalwater , geraadpleegd op 12 juli 2013

[4] http://www.dewatergroep.be/nl/content/676/waterhardheid.html

[5] Samenvatting productkenmerken Fosamax, geraadpleegd op 12 juli 2013

[6] R. Pellegrini, Which water for alendronate administration?, Osteoporos Int (2009) 20:1451

[7] DelphiCare: Interactie bisfofonaten en polyvalente kationen, geraadpleegd op 12 juli 2013
 

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 13 juli 2013


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): De bisfosfonaten

Expert: 
lucls5261