Skip to Content

Patiënt in de apotheek heeft beroepsmatig een lichte loodvergiftiging opgelopen (zonder noodzaak chelatietherapie). De arbeidsgeneesheer gaf hem de raad calciumrijke voeding en/of calcium- en magnesiumsupplementen in te nemen. Is dit inderdaad aangewezen?

Calciumrijke voeding en supplementen zijn in de eerst plaats zinvol om de fysiologisch benodigde hoeveelheden calcium op peil te houden, aangezien calciumdeficiënte diëten de loodabsorptie verhogen en lood de plaats van calcium zal innemen. Dit geldt ook voor magnesium, zink en ijzer. Daarbuiten mogen we in het beste geval slechts hopen op een matig, uitsluitend preventief , loodabsorptie verminderend effect van extra calciumsupplementen maar een overtuigend bewijs is er daarvan niet. Van een noemenswaardige lood eliminerende werking is er geen sprake. Suprafysiologische hoeveelheden zijn niet aan te raden.

Wanneer chelatietherapie?

Uitvoerige informatie in verband met loodintoxicatie is vrij te raadplegen op de website van het Belgisch Antigifcentrum. We vatten enkele gegevens samen die betrekking hebben op de therapie.

De therapeutische benadering berust hoofdzakelijk op het loodgehalte. Men baseert zich steeds op herhaaldelijke metingen om na te gaan of het gehalte aan het stijgen of aan het dalen is. Tevens zal men op zoek gaan naar de bron van de intoxicatie en zo nodig ingrijpen in de omgeving om de oorzaak weg te nemen.

  • Plombemie tussen 10 en 19µg/100ml: geen behandeling, het loodgehalte om de 3 maanden bepalen.
  • Plombemie tussen 20 en 44µg/100ml: een volledig klinisch bilan maken, het loodgehalte na 1 maand controleren en daarna om de 1 tot 2 maanden.
  • Plombemie tussen 45 en 69µg/100ml: een tweede dosering uitvoeren binnen de 48 uur, een volledig klinisch bilan maken en voor- en nadelen van een chelatietherapie afwegen. Indien een chelatietherapie wordt uitgevoerd, regelmatig het loodgehalte controleren.
  • Plombemie > 70µg/100ml of in geval van loodencephalopathie of acute inname van lood (vb loodhoudende verven): dit is een medische urgentie, hospitalisatie is nodig waarbij het spijsverteringskanaal moet worden gedecontamineerd (maagspoeling,maar ook darmirrigatie indien  radiografie wijst op de aanwezigheid in de darm); onmiddellijk chelatietherapie.

Bij een chronische intoxicaties bestaat er een belangrijke loodreserve in de beenderen en moet men zich verwachten aan een stijging van het loodgehalte na chelatie. In dit geval zijn er meestal meerdere opeenvolgende chelatiekuren nodig  [1,2].

Absorptie en distibutie van lood

De absorptie van lood na inname is veel groter bij zwangere vrouwen en kinderen (70% van het ingenomen lood) dan bij gewone volwassenen (20%). Na inhalatie, wordt 50 tot 70% van het lood geabsorbeerd als de diameter van de geïnhaleerde partikels kleiner is dan 1µ. Lood in het bloed bevindt zich voor 99% in de rode bloedlichaampjes. 95% van het geabsorbeerde lood wordt herverdeeld en opgeslagen in de beenderen, vanwaar het continu verspreid wordt naar het bloed, de weke weefsels, de haren en de tanden. Een volwassene kan op enkele weken tijd 50 tot 60% van het geabsorbeerde lood elimineren. Bij kinderen wordt een grote hoeveelheid lood in het lichaam weerhouden. Bij chronische blootstelling accumuleert lood in de beenderen [1,2].

Interactie met calcium?

Calcium interfereert met lood op meerdere biologische niveaus:

  • interferentie met calcium-gemedieerde intracellulaire processen
  • competitie met calcium bindende proteïnen
  • hogere absorptie van lood bij calciumdeficiënte diëten

Deze waarnemingen vormen de basis van de redenering dat calciumrijke diëten ook nuttig zouden moeten zijn bij loodintoxicatie. Studies op dieren wijzen er inderdaad op dat calcium het actief transport van intestinaal lood inhibeert [3, 4]. Extrapolatie van deze resultaten naar de humane situatie vraagt evenwel om de nodige klinische evidenties en die ontbreken helaas. Studies op volwassenen en kinderen vertonen methodologische onvolkomenheden en leveren globaal een eerder negatief resultaat op [ 5, 6, 7]. 

In één studie op 67 kinderen tussen 1 en 6 jaar (gemiddeld 3.6 jaar)  met loodspiegels tussen 10 - 45 µg/100 ml werden gedurende 3 maanden de effecten van calciumsupplementen dubbelblind vergeleken met placebo. De toegediende hoeveelheden werden tweewekelijks per kind aangepast om, rekening houdende met de inname van calcium via het dieet,  een gelijke, totale inname van 1800 mg calcium/dag te verzekeren bij de behandelde kinderen. Na afloop konden tussen beide groepen geen significante verschillen worden gevonden op de gemeten hematologische en biochemische parameters, inclusief het calciumgehalte in serum en urine [7].

In een andere studie werd aan 181 arbeiders, werkzaam in een loodverwerkende nijverheid in Taiwan, dagelijks 2 liter melk te drinken gegeven. 23 arbeiders gaven te kennen geen melk te willen drinken of te verdragen en functioneerden als controlegroep. Vervolgens werd nagegaan of perifere neurologische gevolgen van de blootstelling aan lood werden vermeden of tenminste vertraagd bij de melkdrinkers. Inderdaad bleek de verhoging van de gevoeligheidsdrempel van een aantal zenuwbanen bij melkdrinkers gedeeltelijk te worden vertraagd maar de onderzoekers stelden zelf dat meer onderzoek nodig is en dat melk in geen geval de andere hygiënische preventieve voorzorgen kan vervangen [8].

Calciumrijke voeding en supplementen zijn echter wel zinvol om de fysiologisch benodigde hoeveelheden calcium op peil te houden, aangezien calciumdeficiënte diëten de loodabsorptie verhogen en lood de plaats van calcium zal innemen  [9].

En magnesium?

Klinische studies hierover zijn niet beschikbaar. Een al oudere studie wijst op een gunstig effect, althans bij konijnen. Met lood gedurende 4 weken(20 mg/kg/dag)  geïntoxiceerde konijnen werden in 3 groepen onderverdeeld. Een groep werd behandeld met magnesium 40 mg/kg oraal gedurende 28 dagen, een tweede met 15 mg CaNa2EDTA/kg intraveneus   gedurende 7 dagen en een derde groep werd niet behandeld. De eliminatie van lood verliep trager in de magnesiumgroep maar andere parameters (protoporfyrine, zinkprotoporfyrine, delta-aminolevulinezuur) evolueerden in de magnesiumgroep zelfs beter  dan in de groep behandeld met de chelator  [10].

Klinische studies op mensen die het effect van magnesium in dit verband bestuderen zijn niet voorhanden, doch ook bij dit mineraal wordt de raad gegeven ervoor te zorgen dat de fysiologisch noodzakelijk magnesiumvoorraden op peil worden gehouden, door een voldoende aanvoer. Bij uitbreiding geldt dit in feite ook voor ijzer en zink [9].

Referenties: 

[1] Belgisch Antigifcentrum, http://www.poisoncentre.be/article.php?id_article=742,  geraadpleegd op 29 mei 2013.

[2] Drugdex 2.0 via http://www.cebam.be, geraadpleegd op 29 mei 2013.

[3] UpToDate, WoltersKluwer, geraadpleegd op 29 mei 2013.

[4] Jiao J, Lü G, Liu X, Zhu H, Zhang Y., Reduction of blood lead levels in lead-exposed mice by dietary supplements and natural antioxidants, J Sci Food Agric. 2011 Feb;91(3):485-91. doi: 10.1002/jsfa.4210. Epub 2010 Oct 28.

[5] Ballew C, Bowman B., Recommending calcium to reduce lead toxicity in children: a critical review, Nutr Rev. 2001 Mar;59(3 Pt 1):71-9.

[6] Markowitz ME, Sinnett M, Rosen JF., A randomized trial of calcium supplementation for childhood lead poisoning, Pediatrics. 2004 Jan;113(1 Pt 1):e34-9.

[7] Sargent JD, Dalton MA, O'Connor GT, Olmstead EM, Klein RZ., Randomized trial of calcium glycerophosphate-supplemented infant formula to prevent lead absorption., Am J Clin Nutr. 1999 Jun;69(6):1224-30.

[8] Chuang HY, Tsai SY, Chao KY, Lian CY, Yang CY, Ho CK, Wu TN, The influence of milk intake on the lead toxicity to the sensory nervous system in lead workers, Neurotoxicology. 2004 Dec;25(6):941-9.

[9] Robert J. Taylor, Fact sheet: Nutrients that reduce leadpoisoning, June 2010.

[10] Soldatovic D, Vujanovic D, Matovic V, Plamenac Z., Compared effects of high oral Mg supplements and of EDTA chelating agent on chronic lead intoxication in rabbits, Magnes Res. 1997 Jun;10(2):127-33.

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 30 mei 2013

Expert: 
lucls5261