Skip to Content

Hoelang dient behandeling met bicalutamide (Casodex) te gebeuren postoperatief? De patiënt wordt neemt reeds iets langer dan 2 jaar dagelijks Casodex en vraagt of dit nog wel hoeft. Zijn specialist kan hem hierover geen uitsluitsel bieden.

Wellicht bedoelt de specialist met deze uitspraak dat gefundeerde criteria en universele richtlijnen ontbreken om een eenduidig antwoord te formuleren dat wordt ondersteund door een wetenschappelijk consensus.

De huidige strategieën in de follow-up van de prostaatkankerbehandeling inderdaad zijn verre van optimaal noch gestandaardiseerd. Om het succes van een therapie te meten, beschikken we slechts over surrogaateindpunten zoals symptomen of andere tekenen, die onrechtsreeks wijzen op blijvende remissie dan wel verdere progressie.  Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat het treffen van therapeutische maatregelen op basis van deze surrogaatsignalen ook de beoogde klinische effecten bereikt. Veranderingen in PSA-concentratie, waarvan aangetoond is dat die toch een maat zijn voor de evolutie van de tumor, hebben weinig predictieve waarde bij het nemen van therapeutische beslissingen.

De PSA-test wordt wel universeel gebruikt in de follow-up maar de aanbevelingen lopen uiteen en zijn niet gebaseerd op harde evidenties, met enige reserves indien er sprake is van grote gehaltewijzigingen zoals een verdubbelingen of halvering binnen 2 à 3 maanden tijd na radikale prostatectomie of radiotherapie. Er zijn gevallen bekend van patiënten die na prostatectomie toch nog abnormaal hoge PSA-waarden vertoonden. Slechts een derde daarvan ontwikkelde opnieuw een klinisch progressieve tumor. Na hormonale behandeling zou de PSA met tenminste 80 % moeten zakken om een zeker predictieve waarde te hebben. Overigens staat de PSA-expressie zelf onder hormonale controle. Een anti-androgene therapie kan de PSA-gehaltes doen dalen, zonder enige respons van de tumor zelf.

Zolang observaties niet bevestigd worden in nieuwe prospectieve studies ontbreken gestandaardiseerde eindpuntcriteria die het mogelijk maken een therapie adequaat te evalueren en beslissingscriteria op te stellen over het al dan niet stopzetten van een therapie.

Referenties: 

[1] National Cancer Institute: PDQ® Prostate Cancer Treatment. Bethesda, MD: National Cancer Institute. Date last modified:19 juli 2013. Geraadpleegd op 8 augustus 2013.

[2] A. Heidenreich (chairman), P.J. Bastian, J. Bellmunt, M. Bolla, S. Joniau, M.D. Mason, V. Matveev, N. Mottet, T.H. van der Kwast, T. Wiegel, F. Zattoni, Guidelines on Prostate Cancer, European Association of Urology, 2012.

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 30 augustus 2013


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Behandeling van prostaatkanker

Expert: 
lucls5261