Skip to Content

Bij nazicht van de geneesmiddelen die mogen gebruikt worden bij zwangerschapmisselijkheid, heb ik op Cybele gelezen dat meclozine (Postafene) niet wordt aangeraden. Zijn er nieuwe gegevens dat meclozine beter niet meer wordt gebruikt bij zwangerschap?

Er bestaat rapportering over meer dan 1000 vrouwen die tijdens hun zwangerschap meclozine gebruikten. De meerderheid nam meclozine tijdens het eerste trimester. Er werden geen teratogene of foetotoxische effecten gemeld. Meclozine kan dus gebruikt worden tijdens zwangerschap indien noodzakelijk. De maximum dosis per dag bedraagt 50 mg. Het is aangeraden meclozine niet te gebruiken bij dreigende vroeggeboorte.

Verdieping stap 1: CYBELE
 
Cybele is een ondersteunend programma met informatie over veiligheid van geneesmiddelen tijdens zwangerschap en borstvoeding (1). De huidige informatie over meclozine in Cybele gaat diverse richtingen uit. Preklinische gegevens uit dierproeven wijzen op mogelijke teratogeniciteit, maar hebben dikwijls betrekking op supratherapeutische doses.

Anderzijds bestaan er geen rapporten over mogelijke teratogeniciteit bij de mens, ook niet na herhaaldelijk gebruik van meclozine tijdens het eerste trimester van de zwangerschap. Toedienen tijdens de laatste twee weken van de zwangerschap verhoogt mogelijks de kans op retrolentale fibroplasie (1).

Retrolentale fibroplasie wordt nu premature retinopathie genoemd, omdat prematuriteit op zichzelf de kans verhoogt. De pathologie wordt toegeschreven aan een verstoorde doorbloeding waardoor loslating van de retina of het netvlies kan optreden. De aandoening kan spontaan herstellen, maar ook leiden tot permanente blindheid. Naast prematuriteit wordt ook een laag geboortegewicht gemeld als een additionele risicofactor (2).

Cybele houdt op dit ogenblik (neen) aan voor eerste en tweede trimester en neen tijdens het laatste trimester en de perinatale periode. Deze boodschap vraagt om enige nuancering. Met de enigszins geruststellende informatie over afwezigheid van abnormaliteiten tijdens het eerste trimester zou (neen) ook ja kunnen worden voor de gehele periode van de zwangerschap (zie verder ‘Verdieping stap 2). Uitzondering wordt gemaakt voor de perinatale periode, waar het huidige neen kan evolueren naar (neen). Optreden van retrolentale fibroplasie blijkt immers verbonden te zijn met de conditie van vroeggeboorte.

Verklaring van de codes:
Neen = gebruik gecontraïndiceerd.
(Neen) = voorzichtigheid aanbevolen, gebruik voorbehouden voor strikte indicatie.
(Ja) = vermoedelijk veilig: geen teratogene of embryotoxische effecten bij proefdieren, doch bij de mens zijn geen gecontroleerde studies beschikbaar.
Ja = vermoedelijk veilig, d.w.z. voldoende gegevens beschikbaar waaruit veiligheid blijkt.

Verwerkt in tabelvorm wordt de boodschap:

Periode (maand)

0-3

4-6

6-9

perinataal

Meclozine

ja

ja

ja

(neen)

Het grootste gedeelte van de informatie in Cybele blijft ook in de huidige vorm bruikbaar. Momenteel werken we aan een actualisatie van de gegevens in Cybele. We streven naar het wegwerken van de vraagtekens wegens geen infowaarde en naar het omzetten van de ja/neen systematiek naar kleurcodes.

Verdieping stap 2: analyse bronnen

Het handbook Drugs in Pregnancy and Lactation (3) geeft nuttige preklinische en klinische evaluaties.

Preklinisch
Meclozine is teratogeen in dierproeven. Gespleten verhemelte wordt vermeld in ratten na toedienen van doses 25-50 maal hoger dan de normale therapeutische doses bij de mens. 

Humane ervaring
Het Collaborative Perinatal Project (CPP) maakt melding van 1014 vrouwen die meclozine namen tijdens het eerste trimester van hun zwangerschap. In totaal gebruikten 1463 vrouwen meclozine, verspreid over diverse perioden van de zwangerschap. Er werden geen abnormaliteiten gesignaleerd, noch voor inname tijdens het eerste trimester, noch voor de andere trimesters. In vergelijking met een controlegroep werden geen afwijkende patronen van misvormingen gezien.

Er bestaat mogelijks een verband tussen gebruik van antihistaminica in het algemeen gedurende de twee laatste weken van de zwangerschap en het optreden van retrolentale fibroplasie bij prematuren (3).

Het Europees Agentschap voor Geneesmiddelen (European Medicines Agency of EMA) publiceerde in 2008 de Guideline on Risk Assessment of Medicinal Products on Human Reproduction and Lactation: from Data to Labelling (4). Deze richtlijn formuleert aanbevelingen voor vertaling van preklinische en klinische gegevens naar instructies voor gezondheidszorgers en patiënten.

Resultaten van hoger vermeld onderzoek laten toe meclozine te catalogeren in volgende groep:

Humane gegevens
At least 1000 prospective exposed pregnancies with known outcome in the 1st trimester and no increased rate of malformation identified.
Preklinische gegevens
Malformative risk unlikely in humans with strong evidence.
De doses nodig om afwijkingen te zien bij ratten waren immers hoog.

Een dergelijke catalogering geeft aanleidig tot volgende aanbeveling voor de bijsluiters:
A large amount of data on pregnant women (more than 1000 exposed outcomes) indicate no malformative nor feto/ neonatal toxicity. Meclozine can be used during pregnancy if clinically needed.

De veiligheid van meclozine wordt door Motherisk (Canada) bevestigd (5). Deze organisatie verschaft al meer dan 25 jaar informatie over veilig gebruik van geneesmiddelen.

Hierbij een type vraag gesteld aan de evaluatoren van Motherisk:
I am 9 weeks pregnant and am living overseas. I am sick almost constantly throughout the day and was given Navidoxide (= meclozine nvdr.). Everybody that I ask at home hasn't heard of it so I'm just double checking that it's ok to take. I was taking 2 a day (just before bed) but upped the dose to 4 a few days ago (25 mg meclozine per comprimé nvdr.). You can get it over the counter here so I am just taking them in doses I feel appropriate. Is it safe?

En het antwoord:
The generic name for Navidoxide (the medication you are using) is meclizine (= meclozine nvdr.), which is commonly used for the treatment of nausea and vomiting in pregnancy in many countries around the world and has not been found to increase the baseline risk of 1-3% for major malformations, or any other adverse effects on the baby. The dosage you are taking is appropriate and is considered a safe amount to take.

We maken een reserve voor wat de hierboven vermelde posologie betreft. Die blijft bij voorkeur beperkt tot 50 mg per dag volgens de samenvatting van de kenmerken van het product (SKP voor Postafene®) (6).

Besluit

De beschikbare gegevens wijzen op afwezigheid van teratogene of foetotoxische effecten van meclozine. Meclozine kan dus gebruikt worden tijdens zwangerschap indien therapeutisch noodzakelijk. Het gebruik van meclozine bij dreigende vroeggeboorte is af te raden.

Referenties: 

[1] Cybele via: http://pharm.kuleuven.be/pharma_care/cybele/CybeleN/cybelen.htm#intronl/introzw_n.htm (jongste raadpleging op 27 maart 2013).

[2] Retrolentale fibraplasie: http://en.wikipedia.org/wiki/Retinopathy_of_prematurity (jongste raadpleging op 27 maart 2013).

[3] Briggs GG, Freeman RK, Yaffe SJ. Drugs in Pregnancy and Lactation, 9th edition, Wolters Kluwer, Philadelphia pp. 883-884.

[4] European Medicines Agency via: http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Scientific_guideline/2009/09/WC500003307.pdf (jongste raadpleging op 27 maart 2013).

[5] Motherisk via: http://www.motherisk.org/women/forum_question.jsp?forums_id=4279  (jongste raadpleging 27 maart 2013).

[6] FAGG via: http://bijsluiters.fagg-afmps.be/?localeValue=nl (jongste raadpleging 27 maart 2013).

Auteur:

Gert Laekeman
Faculteit Farmaceutische Wetenschappen – KU Leuven
 

Datum laatste actualisatie: 27 maart 2013


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Braken

Expert: 
gela0007