Skip to Content

Een dermatologe schrijft exacyl 1000mg voor voor oedeem rond de ogen. Wat is hier het werkingsmechanisme van?

Mogelijk hebben we hier te maken met een vorm van angio-oedeem of heeft de voorschrijver althans een vermoeden in die richting. Bij de erfelijke vormen maar ook bij bepaalde niet-erfelijke vormen, met name deze die niet reageren op antihistaminica, wordt tranexaminezuur naar voor geschoven, zowel voor de behandeling van aanvallen als voor aanvalspreventie.

Tranexaminezuur (Exacyl®) is een antifibrinolyticum. Het voorkomt dat bloedstolsels oplossen door de vorming van een complex met het fibrinolytisch plasmine, zodat de afbraak van fibrine afgeremd wordt. Tranexaminezuur wordt toegepast bij bloedingen, bij verhoogde bloedingsrisico's, bij patiënten met een bloedstollingziekte of bij patiënten die door een andere oorzaak lang blijven bloeden. Het werkt ook bij abnormaal vaginaal bloedverlies.

Hyfema (hyphema) is de enige indicatie voor tranexaminezuur met betrekking tot oogproblemen, die is vermeld op de Belgische bijsluiter.  Een hyfema  is een bloeding in de voorste oogkamer tussen het hoornvlies en de iris ten gevolge van een trauma, chirurgische ingreep, vasculaire anomalie, tumor of uveitis. Het bloed zakt naar de onderkant in de voorste oogkamer. De oogdruk kan verhogen en het gezichtsvermogen verminderen. Bloedverdunnende medicatie zoals acetylsalicylzuur of vitamine K-antagonisten kunnen een oorzaak zijn. Omdat er in de vraag geen sprake is van bloeding, wel van zwelling, ligt hier wellicht niet het antwoord.

In de context van deze vraag trekt de  indicatie hereditair angioneurotisch oedeem,  die we in het Farmacotherapeutisch Kompas vonden, de aandacht. Deze indicatie komt niet voor op de Belgische bijsluiter. Hereditair angio-oedeem (HAE) is een erfelijke ziekte die gekenmerkt wordt door aanvalsgewijs ontstaan van zwellingen (oedeem). Die doen zich voor in het gezicht, slokdarm, buik, keel en mondholte. Deze situatie is risicovol, aangezien de zwelling de ademhaling bemoeilijkt. Tranexaminezuur wordt gebruikt om aanvallen te voorkomen. Het gaat de doorlaatbaarheid van de vaatwand tegen, maar wordt slechts matig effectief bevonden.  De toegepaste dosis is  1 - 1,5 g oraal 2 tot 3 maal per dag, intermitterend of continu, afhankelijk van prodromale symptomen. Als de patiënt de aanval niet goed voelt komen of als er zich meer dan één aanval per maand voordoet, zal de arts adviseren het middel dagelijks te gebruiken.

Naast de overgeërfde vorm bestaan er ook niet-erfelijke vormen van angio-oedeem. De verschijnselen zijn dezelfde, een abrupt optredende zwelling van weefsels, vooral in het gelaat en in de keel. Het ontstaan is vergelijkbaar met netelroos, maar de zwelling vindt dieper in de huid plaats, en houdt langer aan (zo'n 1-2 dagen). Meestal is er minder jeuk. De meeste patiënten met angio-oedeem hebben ook netelroosklachten. Bij zwellingen in de keel is er eveneens een groot risico op het ontstaan van ademhalingsmoeilijkheden.
Niet-erfelijk angio-oedeem kan een immunologische (histaminerge), een niet-immunologische of een idiopathische oorzaak hebben. Ook ACE-inhibitoren zijn een mogelijke aanleiding, wat ook duidelijk wordt vermeld in de bijsluiters van deze groep geneesmiddelen.

Wanneer een niet-histaminerge oorzaak voor angio-oedeem vermoed wordt, wordt tranexaminezuur  naar voor geschoven, zowel voor de behandeling van aanvallen als voor aanvalspreventie . De patienten reageren op tranexaminezuur hetzelfde als de patiënten met de erfelijke vorm. Men vermoedt bijgevolg een tenminste gedeeltelijk  gelijklopende pathogenese.

Voortgaand op de omstandigheden aangegeven in deze vraag,  hebben we hier wellicht met een dergelijke patiënt te maken of heeft de dermatologe een vermoeden in die richting.

Referenties: 

[1] Gharaibeh A, Savage HI, Scherer RW, Goldberg MF, Lindsley K., Medical interventions for traumatic hyphema., Cochrane Database Syst Rev. 2011 Jan 19;(1):CD005431.

[2] McCormack PL., Tranexamic acid: a review of its use in the treatment of hyperfibrinolysis., Drugs. 2012 Mar 26;72(5):585-617.

[3] Bouillet L, Ponard D, Drouet C, Massot C., Non-histaminic angiodema management: diagnostic and therapeutic interest of tranexamic acid, Rev Med Interne. 2004 Dec;25(12):924-6.

[4] Wikipedia, hyphema

[5] Farmacotherapeutisch kompas

[6] Wikipedia, angioedema

[7] Wikipedia, hereditary angioedema

[8] www.apotheek.nltranexaminezuur

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 11 december 2012

Expert: 
lucls5261