Skip to Content

Hebben statines een effect op de aanmaak van myeline, en geven ze dus ook zo kans op geheugenproblemen/verwardheid ?

Van simvastatine werd zowel in vitro als in een experimenteel diermodel een remmende invloed gemeten op de remyelinisatie. Het feit dat HMG Co-A reductase in alle celtypes aanwezig is en dat het lipofiele simvastatine de hersenen bereikt, suggereert dat lange termijneffecten van statines op neurale cellen theoretisch niet mogen uitgesloten worden. In de praktijk moet dit wel meevallen. Met betrekking tot de mentale effecten van statines op de gemoedstoestand spreken de studies elkaar tegen. De ene studie meldt een positief verband, de ander een negatief, nog andere helemaal geen.

Statines en myelinesynthese

Remyelinisatie draagt bij tot herstel van lesies  in het centraal zenuwstelsel na een klinische terugval in multiple sclerose (MS). Die remyelinisatie  wordt geïnitieerd door recrutering van voorlopercellen van oligodendrocyten  en, daarop volgend, hun differentiatie  tot myeliniserende oligodendrocyten. In vitro is aangetoond dat simvastatine, een statine dat de bloed-hersenbarrière passeert ,  de processen die tussenkomen bij remyelinisatie negatief beinvloedt.

Die bevindingen worden ook bevestigd met het experimenteel diermodel, waarbij MS in muizen wordt geïnduceerd via toxische demyelinisatie (cuprizone-dieetmodel) . De auteurs meten een verminderde beschikbaarheid van myeliniserende oligodendrocyten.  Ze stellen daarom als hypothese dat simvastatine de differentiatie van de voorlopercellen afremt. In hun conclusie wijzen ze op het belang van cholesterol - en isoprenoidsynthese voor het in stand houden van de myelinestatus. Zonder enige uitspraak te doen over mogelijke klinische effecten, vinden ze het raadzaam de langetermijneffecten goed op te volgen van therapieën die een impact hebben op celtypes die het doelwit vormen van neurologische ziekteprocessen of die betrokken zijn in weefselherstelprocessen. Het feit dat HMG Co-A reductase in alle celtypes aanwezig is en dat het lipofiele simvastatine de hersenen bereikt en het enzym dus ook daar kan afremmen, suggereert dat directe effecten  van statines op neurale cellen niet mogen uitgesloten worden [1].

Effecten van statines op de gemoedstoestand

Wat de klinische effecten van statines op de gemoedstoestand betreft, is er vooralsnog weinig eensgezindheid in de wetenschappelijie wereld.

In een recente review [2] worden 8 studies vergeleken, die ieder het effect bestudeerden  van statines bij volwassenen ouder dan 18 jaar op een of meerdere van de volgende aspecten van de mentale  status: depressie, angst, agressie, vermoeidheid, verwarring en vitaliteit . De aanleiding was de vaststelling van een relatie tussen lage serumcholesterolspiegels en verhoogde mortaliteit door ongevallen en zelfmoord.  

Drie artikels rapporteerden evidentie voor een positieve relatie met depressie, een andere  vermeldde een omgekeerde relatie, terwijl de overige helemaal geen relatie vonden. Van de 6 publicaties die angst bestudeerden, vond slechts één een significante afname van angstgevoelens onder statinebehandeling. Twee op zes studies stelden een toename van agressie vast, waarbij in één studie zelfs een verband werd aangetoond met  lipofiliciteit van het statine. Anderzijds stelde een publicatie een omgekeerde relatie vast.

Deze review geeft dus duidelijk te kennen dat de bevindingen elkaar tegenspreken. Meer gerichte studies op meer gevoelige bevolkingsgroepen zoals bejaarden, zouden mogelijk een meer overtuigend  beeld kunnen geven.

  

Referenties: 

[1] Miron VE, Zehntner SP, Kuhlmann T, Ludwin SK, Owens T, Kennedy TE, Bedell BJ, Antel JP., Statin therapy inhibits remyelination in the central nervous system.,Am J Pathol. 2009 May;174(5):1880-90. Epub 2009 Apr 6.

[2] While A, Keen L., The effects of statins on mood: a review of the literature, Eur J Cardiovasc Nurs. 2012 Mar;11(1):85-96.

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 10 december 2012


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Statines

Expert: 
lucls5261