Skip to Content

Mag een algemene vitaminen en mineralen preparaat zoals supradyn,omnivit,biocure ononderbroken gebruikt worden? En wat voor 50 plussers ?

De EFSA publiceerde in 2006 een gedetailleerde bespreking van de maximale aanvaardbare hoeveelheden vitaminen en mineralen, die dagelijks en chronisch mogen worden ingenomen zonder gevaar op intoxicatieverschijnselen of schade op de lange termijn. Van preparaten, die onder deze grens blijven, nemen we aan dat ze onbeperkt kunnen worden gebruikt. Voor vitaminen waarvoor er geen UL-waarde kon worden vastgelegd, is er per definitie ook geen probleem.

UL-waarden

Om een volledig antwoord op deze vraag te verkrijgen, zal voor elke ingrediënt moeten worden nagegaan in hoeverre de aangeraden dagelijkse  posologie de maximaal toelaatbare inname niet overtreft. De Engelse term hiervoor is de Upper Intake Level  of UL. De UL drukt de maximale aanvaardbare hoeveelheid van een stof uit, die dagelijks en chronisch mag worden ingenomen zonder gevaar op intoxicatieverschijnselen of schade op de lange termijn. Een gedetailleerde bespreking van deze problematiek,  is te vinden in het rapport van de Scientific Committee on Food van de EFSA [1]. Ook het gebruik van mineralen worden daarin behandeld. We beperken ons hier tot de vitaminen, maar de oefening is dezelfde voor mineralen.

Ook de Amerikaanse Office of Dietary Supplements van the National Institutes of Health publiceren UL-waarden [2,3,4]. We stellen vast dat de cijfers van beide instanties niet helemaal gelijk lopen.

De tabel hieronder vat de UL-waarden samen uit het genoemde EFSA-rapport. Van vitaminepreparaten, die onder deze grens blijven, mogen we aannemen dat ze onbeperkt kunnen worden gebruikt.

UL-waarden van diverse vitaminen

Leeftijd in jaren

Vit A (1)
µg /dag

Vit D
(µg/dag)

Vit E
(mg/dag)

B3
(mg/dag)

B6
(mg/dag)

Folium-zuur
(μg/dag]

1 - 3

800

25

100

150

5

200

4 - 6

1100

25

120

220

7

300

7 - 10

1500

25

160

350

10

400

11 -14

2000

50

220

500

15

600

15 - 17

2600

50

260

700

20

800

volwassenen

3000

50

 

 

25

 

(1) vit A : retinol en retinylesters, uitgedrukt als retinol-equivalenten (RE)

Echter niet voor alle vitaminen werden UL-waarden  vastgelegd. Dat is een gevolg van een ontoereikende beschikbaarheid van gegevens, maar wijst er tevens op dat er zich voor die stoffen nog nooit een noemenswaardig probleem heeft voorgedaan.  Bij de wateroplosbare vitaminen is dit het geval voor de vitaminen B1, B2, B5 (pantotheenzuur), B12 en C. Van deze vitaminen zegt de EFSA dat er geen enkele aanwijzing is dat ze op de lange termijn enige schade zouden veroorzaken, zonder daarbij veiligheid als onbetwistbare zekerheid te poneren.  Voor vitamine B3 (nicotinamide), B6 (pyridoxine) en foliumzuur zijn er wel UL-waarden vastgelegd. Excessief gebruik van deze vitaminen kan wel degelijk  nadelige effecten hebbens.

De vetoplosbare vitaminen A, D, E en K staan bekend om hun accumulatievermogen in het lichaam en worden het meest geassocieerd met toxiciteit. Nochtans, ondanks zijn ietwat verdachte status als vetoplosbaar vitamine, bestaan er voor vitamine K geen aanwijzingen van intoxicatieproblemen zelfs bij innames tot 10 mg/dag, meer dan 100 maal de dagelijkse behoefte. De klinische gegevens zijn beperkt maar worden ondersteund door dierexperimenten, waarbij extreem hoge doses vit K werden toegediend. Voor vitamine K zijn er derhalve ook geen UL-waarden beschikbaar.

Supplementen zijn steeds de oorzaak

Vitamine A: Chronische intoxicatie door vitamine A (hypervitaminose  A) is doorgaans het gevolg van overmatig gebruik van retinol of retinolesters onder vorm van supplementen. Dit gebeurt nagenoeg nooit als via de voeding relatief grote hoeveelheden worden aangevoerd.

Overtollig Vitamine A stapelt zich in het lichaam op, vooral in de lever. Na stopzetting duurt het een hele tijd alvorens die dépôts uit de lichaamsweefsels verdwenen zijn. Onherstelbare leverschade kan inmiddels het gevolg zijn. Andere verschijnselen van chronische intoxicatie zijn een verminderde botdensiteit en een verhoogd risico tot botbreuken. Zwangere vrouwen moeten hoge doses zeker vermijden wegens het gevaar voor congenitale geboorteafwijkingen. Dit geldt ook voor synthetische analogen van vitamine A zoals isotretinoïne (Roaccutane®) en adapaleen (Differin®), gebruikt bij acne en acitretine (Neotigason®) , gebruikt bij  psoriasis.

Provitaminen A, zoals bètacaroteen en andere carotenoïden, veroorzaken nooit intoxicatie. Ze veroorzaken enkel een relatief onschuldige geel-oranjekleuring van de huid, die verdwijnt wanneer de aanvoer afneemt. Wel zijn een verhoogd risico op longkanker en een toename van de cardiovasculaire mortaliteit vastgesteld na langdurig gebruik van bètacarotenen gedurende 5 - 8 jaar.

Vitamine D: Intoxicatieverschijnselen van vitamine D zijn steeds het gevolg van een chronisch overmatig gebruik van supplementen. Langdurige inwerking van zonlicht op de huid kan geen bron zijn van vitamine D-intoxicatie, aangezien de aanmaak van vitamine D in de huid zichzelf limiteert. Ook inname van potentieel toxische hoeveelheden vitamine D via de voeding is zeer onwaarschijnlijk.

Intoxicatie met vitamine D veroorzaakt aspecifieke symptomen zoals anorexie, gewichtsverlies, polyurie en hartaritmieën. Stijgende calciumspiegels in het bloed brengen verkalking van weefsels en bloedvaten teweeg. Die zijn in ernstige gevallen verantwoordelijk voor schade aan hart, bloedvaten en nieren.

Vitamine E: Ook voor vitamine E geldt dat inname via de voeding geen problemen oplevert. Hoge doses alfatocoferol-supplementen veroorzaken bloedingen. Bloedstolling en plaatsjesaggregatie worden verstoord.

Referenties: 

[1] European Food Safety Authority, Tolerable Upper Intake levels for Vitamins and Minerals, Scientific Committee on Food Scientific Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies, February 2006

[2] Fact Sheets Vitamin D , geraadpleegd op 25 februari 2013

[3] Fact Sheets Vitamin A , geraadpleegd op 25 februari 2013

[4] Fact Sheets Vitamin E , geraadpleegd op 25 februari 2013

[5] Q-box vraag 332, Ik heb een voorschrift voor Vitamine A 300.000 E 1 amp. per dag. Is zo'n hoge dosis verantwoord ?

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 1 maart 2013


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Vitaminen en mineralen: intoxicaties

Expert: 
lucls5261