Skip to Content

riboflavine 400 mg werd voorgeschreven tegen migraineaanvallen. Wat doet riboflavine exact om deze pijnen tegen te gaan? is het wel effectief?

Riboflavine heeft waarschijnlijk een bescheiden gunstig effect op de hoofdpijnfrequentie doch iets minder op de ernst van de hoofdpijnklachten. Veel bewijskracht is hiervoor niet voorhanden door het gebrek aan grote gerandomiseerde kwaliteitsvolle multicenter onderzoeken. Dat belet evenwel niet dat een individuele patiƫnt er wel kan bij varen en dus is het een poging waard. De neveneffecten en de kostprijs zijn verwaarloosbaar.Vitamine B12 zou in combinatie met foliumzuur en pyridoxine goede resultaten geven. Hiervan is de bewijskracht nog meer beperkt.

Zoals steeds met dit soort vragen is een ondubbelzinnig ja-of-neen-antwoord onmogelijk. Een passage uit het jurybesluit van de consensusvergadering van het comité voor de evaluatie van de medische praktijk inzake geneesmiddelen van het RIZIV op 26 november 2009, formuleert het in verband met migraine en riboflavine als volgt:

De criteria van de evidence-based geneeskunde kunnen moeilijk worden toegepast op de preventieve farmacotherapie van migraine, ofwel omdat er geen grote gerandomiseerde kwaliteitsvolle onderzoeken in meerdere centra zijn uitgevoerd (dit is het geval voor oude producten zoals amitriptyline of voor niet-rendabele producten zoals riboflavine), ofwel omdat er geen vergelijkende onderzoeken tussen producten beschikbaar zijn. Bovendien dateren verschillende onderzoeken van vóór de opstelling van de diagnostische classificatie van hoofdpijn waarvan de eerste versie teruggaat tot 1988 [1].

De in mei 2012 nog bijgewerkte transparantiefiche "Geneesmiddelen bij migraine" [2] vermeldt riboflavine bij de varia en zegt hierover het volgende:  

Een studie rond het nut van riboflavine (400 mg/dag) bij de profylaxe van migraine toont een gunstig effect op de hoofdpijnfrequentie doch iets minder op de ernst van de hoofdpijnklachten. Dit effect werd pas duidelijk na 4 maanden inname [3].

Voor kinderen werd riboflavine niet werkzaam bevonden [4].

De Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society actualiseerde onlangs nog haar op wetenschappelijke evidenties gebaseerde aanbevelingen in verband met de preventie van migraine-episodes bij volwassenen. Daarin wordt met geen woord gerept over riboflavine noch over vitamine B12. De auteurs bestudeerden 284 abstracts. Daarvan overleefden 29 publicaties de vooropgestelde kwaliteitscriteria [5].

Enkele reviews die zich specifiek richten op de niet-farmacologische profylaxe van migraine hebben wel wat meer aandacht voor riboflavine, maar ook andere therapieën werden volgens de auteurs in meerdere of mindere mate effectief bevonden:  beweging ("aërobe" oefeningen), biofeedbacktraining, relaxatieoefeningen, cognitieve therapie, acupunctuur. Biofeedback wordt gedefinieerd als een behandeltechniek, waarbij een persoon leert hoe bewuste en onderbewuste signalen van het eigen lichaam te herkennen en daarvan gebruik te maken om de gezondheid te verbeteren. Bij de supplementen zouden behalve riboflavine ook magnesium, CoQ10, preparaten van groot hoefblad of moederkruid nuttig zijn. Ook een combinatie van cyanocobalamine met foliumzuur en pyridoxine zou goede resultaten geven [6,7,8].

Die alternatieve therapieën blijven qua bewijskracht steeds wat onzeker, maar voor acupunctuur gaat de evidentie toch een stuk verder.  In een Cochrane review uit 2009 worden 22 trials beoordeeld, die het effect van acupunctuur bij migraine bestudeerden. Bij 6 studies was acupunctuur bij een deel van de betrokken patiënten toegevoegd als profylaxe therapie bovenop de behandelingstherapie van hoofdpijn. De acupunctuurgroep bleek minder aanvallen te hebben. 14 trials vergeleken acupunctuur  met "nep"acupunctuur, waarbij de naalden niet op de juiste plaats werden aangebracht of onvoldoende diep in de huid drongen. Beide groepen hadden minder aanvallen dan ervoor, maar de nep-acupunctuurgroep scoorde even goed. De mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat de juiste plaatsing van de naalden minder kritisch is dan oorspronkelijk gedacht. Bij de overige 4 studies werd acupunctuur vergeleken met een klassiek profylactisch geneesmiddel en significant beter bevonden dan de laatste [9]. Op basis van deze stand van zaken komt acupunctuur dus wel in de categorie van waardevolle preventieve behandelingsopties terecht.

Voor riboflavine en nog veel minder voor vitamine B12 is een dergelijke bewijskracht niet voorhanden. Veel beloven is dus onmogelijk, wat andermaal niet belet dat een individuele patiënt er wel kan bij varen. Een voordeel van riboflavine is dat de neveneffecten en de kostprijs verwaarloosbaar zijn in vergelijking met andere medicamenteuze therapieën en dus steeds het proberen waard zijn, zeker als de patiënt over het algemeen slecht geneesmiddelen verdraagt. Hoedanook, als er al een werking van riboflavine kan worden vastgesteld, zal die steeds zwakker zijn dan die van de gewoonlijk gebruikte bètablokkers, die hun nut hebben bewezen en als eerste keuze gelden, of die van de anti-epileptica  valproaat en topiramaat, of van amitriptyline en flunarizine.

Referenties: 

[1] Naamloos,Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering, Comité voor de evaluatie van de medische praktijk inzake geneesmiddelen, consensusvergadering van 26 november 2009, Het doelmatig gebruik van geneesmiddelen bij de behandeling van migraine, Bijlage aan de “Folia Pharmacotherapeutica” Volume 37 - Nummer 10 - oktober 2010, p.20

[2] Naamloos, Transparantiefiche: Geneesmiddelen bij migraine, Mei 2012, bijvoegsel bij de Folia Pharmacotherapeutica.

[3] Pringsheim T, Davenport WJ, Becker WJ. Prophylaxis of migraine headache. CMAJ 2010;182:E269-75.

[4] MacLennan SC, Wade FM, Forrest KM, Ratanayake PD, Fagan E, Antony J., High-dose riboflavin for migraine prophylaxis in children: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial, J Child Neurol. 2008 Nov;23(11):1300-4.

[5] Silberstein SD, Holland S, Freitag F, Dodick DW, Argoff C, Ashman E. Evidence-based guideline update: pharmacologic treatment for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality  Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society. Neurology 2012 Apr 24;78(17):1337-45.

[6] Mauskop A., Nonmedication, alternative, and complementary treatments for migraine, Continuum (Minneap Minn). 2012 Aug;18(4):796-806.

[7] Sándor PS, Afra J., Nonpharmacologic treatment of migraine, Curr Pain Headache Rep. 2005 Jun;9(3):202-5.

[8] Schiapparelli P, Allais G, Castagnoli Gabellari I, Rolando S, Terzi MG, Benedetto C., Non-pharmacological approach to migraine prophylaxis: part II., Neurol Sci. 2010 Jun;31 Suppl 1:S137-9.

[9] Linde K, Allais G, Brinkhaus B, Manheimer E, Vickers A, White AR., Acupuncture for migraine prophylaxis, Cochrane Database Syst Rev. 2009 Jan 21;(1).

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 14 januari 2013


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Migraine

Expert: 
lucls5261