Skip to Content

Hoe efficient en betrouwbaar is nattokinase ( 100mcg per dag) in de preventie trombose bij patiente met familiale antecedenten van hersentrombose?

De vraagsteller verstrekt geen inlichtingen over mogelijke comedicatie. Algemeen blijft het voorstel van antwoord gelden. Nattokinase kan de plasmaspiegels van bepaalde factoren in de bloedstollingscascade beïnvloeden, zowel bij gezonde vrijwilligers, bij cardiovasculaire risicopatiënten als bij dialysepatiënten. Nattokinase heeft tevens een verlagend effect op de bloeddruk bij patiënten met een licht verhoogde systolische bloeddruk. Dergelijke uitkomsten betreffen surrogaat parameters. Ze vormen geen bewijs voor mogelijke bescherming tegen trombose. Het is niet aangeraden om nattokinase preparaten te gebruiken zonder samenspraak met behandelende arts(en).

Verdieping stap 1: famiale voorgeschiedenis van hersentrombose

Een familiale voorgeschiedenis van een prematuur cerebrovasculair accident betreft familieleden 1ste graad. Voor een mannelijke verwant wordt onder prematuur verstaan: jonger dan 55 jaar. Voor een vrouwelijke verwante: jonger dan 65 jaar. Domus Medica ziet een positieve familiale voorgeschiedenis van een prematuur cerebrovasculair accident als een significante voorspellende factor. Er bestaat discussie over de mate waarin het risico vergroot.

Primaire preventie bij de betroffen populatie hangt af van bijkomende risicofactoren (leeftijd; geslacht; plasma cholesterol; bloeddruk) en de wensen van de patiënt zelf, vooraleer een anti-aggregans wordt gestart. Een familiale voorgeschiedenis is een belangrijke stimulans om zelf naar de arts te stappen. De patiënt kan zelf al een en ander doen aan zijn risicofactoren (roken; lichaamsgewicht; cholesterol; bloeddruk).

In UZ Gasthuisberg wordt geopteerd voor een generische clopidogrel na een ischemisch cerebrovasculair accident (= CVA). Acetylsalicylzuur is een tweede keuze omwille van mogelijke nevenwerkingen. Een associatie van beide heeft hier geen plaats.

Verdieping stap 2: klinische feiten over nattokinase

Nattokinase is een serine protease. Het ontstaat uit gekookte sojabonen door gisting met Bacillus subtilis natto. Nattokinase kan nu ook via recombinant biosynthese gemaakt worden. Het heeft een fibrinolytische activiteit.

Gezonde vrijwilligers, patiënten met cardiovasculaire risicofactoren en dialysepatiënten namen deel aan een open studie (N=45). Ze kregen dagelijks 2 capsules met per capsule 2000 fibrinolyse eenheden. De behandeling duurde 2 maanden. De uitkomsten werden bepaald volgens het intention-to-treat principe (= het aantal ingesloten patiënten wordt genomen als noemer en niet het aantal patiënten nog in de studie op het einde). Nattokinase verlaagde significant zowel het fibrinogeen (P = 0,003), factor VII (P < 0,001) en factor VIII (P < 0,001) ten opzichte van de beginwaarden in de groepen. Er waren geen significante verschillend tussen de groepen (zie ook tabel 1).

 

Tabel 1: procentuele daling van diverse stollingsfactoren ten opzichte van de beginwaarden

 

Gezonde vrijwilligers

Cardiovasculaire risicogroep

Nierdialyse patiënten

Fibrinogeen

- 9%

- 7%

- 10%

Factor VII

- 14%

- 13%

- 7%

Factor VIII

- 17%

- 19%

- 19%

 

Nattokinase had geen invloed op bloedlipiden en urinezuur. Er werden geen noemenswaardige nevenwerkingen gemeld.

Goed nieuws dus voor nattokinase. Het gaat hier evenwel om surrogaat parameters en niet om harde uitkomsten zoals bijvoorbeeld het optreden van een cerebrovasculair accident [Hsia et al. 2009].

In een andere studie werd de invloed van nattokinase onderzocht op de bloeddruk bij patiënten (N=86, waarvan 73 de studie beëindigden) met een onbehandelde systolische  bloeddruk tussen 130 en 159 mmHg (stadium I hypertensie). De leeftijd van de patiënten variëreerde van 20 tot 80 jaar. De patiënten kregen gedurende 8 weken 2000 fibrinolytische eenheden nattokinase of placebo in een dubbelblind opzet. Vergeleken met de controlegroep bedroeg de daling van de systolische bloeddruk bij de behandelde patiënten - 5,55 mmHg (95% betrouwbaarheidsinterval – 10,50 tot - 0,57 mmHg; P < 0,05). Ook de diastolische bloeddruk daalde licht – 2,84 mmHg (95 betrouwbaarheidsinterval – 5,33 tot – 0,33 mmHg; P < 0,05). Mogelijke perspectieven voor nattokinase in het voorkomen en behandelen van lichte hypertensie verdient verder onderzoek [Kim et al. 2008].

Besluit

Klinisch pilootonderzoek over de invloed van nattokinase op stollingsfactoren en bloeddruk gaf positieve resultaten. Uitgebreider en langduriger studies met harde eindpunten zijn nodig om de eerste resultaten te bevestigen.

Het is dus terecht dat de vraagsteller in een toelichting suggereert dat het gebruik van nattokinase in de preventie van trombose eerder twijfelachtig en weinig onderbouwd lijkt en dat het wellicht beter is de patiënt(e) door te verwijzen naar de huisarts (eventueel specialist) om een preventieve behandeling op maat te laten opstarten.

Referenties: 

[1] Domus Medica: http://www.domusmedica.be/documentatie/richtlijnen/overzicht/cardiovasculair-horizontaalmenu-381.html

[2] Hsia CH, Shen MC, Lin JS, Wen YK, Hwang KL, Cham TM, Yang NC. Nattokinase decreases plasma levels of fibrinogen, factor VII, and factor VIII in human subjects. Nutr Res. 2009 Mar;29(3):190-196.

[3] Kim JY, Gum SN, Paik JK, Lim HH, Kim KC, Ogasawara K, Inoue K, Park S, Jang Y, Lee JH. Effects of nattokinase on blood pressure: a randomized, controlled trial. Hypertens Res. 2008 Aug;31(8):1583-88.

Auteur:
Gert Laekeman(1) & Lorenz Van der Linden(2)

(1) Faculteit Farmaceutische Wetenschappen – KU Leuven
(2) UZ Gasthuisberg – Leuven
 

Datum laatste actualisatie: 25 november 2012

Expert: 
gela0007