Skip to Content

Patiënte met rode vlekjes in het gelaat gaat naar de dermatoloog en deze zegt haar dat dit een fluorallergie is en dat ze geen tandpasta met fluor meer mag gebruiken.

Behalve enkele losse cases in oudere referenties, bestaat er toch een vrij grote eensgezindheid in de literatuur. Allergie voor fluoride is onwaarschijnlijk en nooit overtuigend aangetoond. Het blijft uiteraard mogelijk dat bepaalde tandpasta's slecht verdragen worden omwille van andere oorzaken. De oplossing bestaat er eenvoudig uit de verdachte tandpasta tijdelijk te mijden.

De recente literatuur bevestigt het nut van fluoride bevattende tandpasta bij de preventie van caries bij kinderen en adolescenten. Dit effect wordt echter pas significant ten opzichte van placebo bij fluorideconcentaties >1000 ppm . De preventieve werking stijgt met het fluoridegehalte. Tevens wordt gewaarschuwd voor een verhoogd risico van fluorose indien met fluoridetandpasta's gestart wordt bij kinderen <12 maanden oud. De evidentie terzake is zwak en overtuigt niet iedereen [Wong, 2011].

Wat de vermeende allergie betreft is een discussie terzake in de British Dental Journal een interessant aangrijpingspunt. In een Letter to the Editor maakt een arts melding van een patiënt die zich bij hem aanbiedt en beweert al jaren allergisch te zijn voor fluoride [Keanie, 2007]. In een reactie op dit rapport acht een andere auteur [Jones, 2007] het hoogst onwaarschijnlijk dat iets dergelijks bestaat en geeft hiervoor de volgende argumenten:

  • de wijdverspreide aanwezigheid  van fluoride in onze voeding (in sommige landen nog toegevoegd aan leidingwater, niet in België) maakt het nagenoeg onmogelijk alle contact met fluor uit te sluiten. Als een allergische reactie op fluoriden in tandpasta mogelijk is, zou een reactie op de oraal gebruikte fluoriden ook niet kunnen uitblijven.
  • experten in het domein van de allergie komen in meerdere reviews, waarnaar wordt gerefereerd,  tot dezelfde conclusie met name dat er geen enkel argument is om aan te nemen dat fluoride overgevoeligheid noch enige andere immunologische reactie kan teweegbrengen.
  • er zijn geen voldoende geconfirmeerde gevallen van allergie tegen fluoride beschreven, evenmin bestaan er rapporten van overtuigende huidtesten op mens of dier, noch zijn epidemiologische verbanden beschreven tussen een stijgend fluoridegebruik (vb. toegevoegd in drinkwater) en allergie. Fluoriden worden bovendien aangetroffen in voedingsmiddelen en dranken. Ook in die sector zijn er geen rapporten.

Nochtans zijn er in het kader van aanrijking van drinkwater met fluoride heel wat antifluorcomités actief in de wereld [Wikipedia]. De discussie draait daarbij vooral rond het feit  dat fluor niet als essentieel voedingselement beschouwd mag worden, terwijl het risico tot fluorose toch in bepaalde omstandigheden niet te verwaarlozen is. Het Advies van de Hoge Gezondheidsraad [Naamloos, 2011] ligt in dezelfde lijn. Ondermeer in België wordt geen fluor meer toegevoegd aan het drinkwater. In heel de discussie wordt met geen woord gerept over mogelijke allergieën.

Oudere publicaties beschrijven enkele casussen van vermeende allergie voor fluoride. Een commentaar wijst echter op de onvolledigheid van de verstrekte gegevens en wijst erop dat er voor de waargenomen intolerantie ook wel andere verklaringen mogelijk zijn, zoals de vorming van corrosief waterstoffluoride of enzyme-inhibitie [Spittle 1993]. Bij een aantal aantal andere gevallen was er sprake van positieve patchtesten en was het probleem opgelost door fluoride druppels of tandpasta te mijden  [ Shea 1967].

Het blijft uiteraard mogelijk dat bepaalde tandpasta's slecht verdragen worden omwille van andere oorzaken. Een Finse review onderzocht de samenstelling van 48 tandpasta's.  De helft van de producten bevatte in totaal een 30-tal stoffen, gewoonlijk smaak- of conserveermiddelen, die bekend staan als potentiële allergenen [Sainio 1995].  De oplossing bestaat er eenvoudig uit de verdachte tandpasta tijdelijk te mijden.

Referenties: 

[1] Wong MC, Clarkson J, Glenny AM, Lo EC, Marinho VC, Tsang BW, Walsh T, Worthington HV., Cochrane reviews on the benefits/risks of fluoride toothpastes., J Dent Res. 2011 May;90(5):573-9. Epub 2011 Jan 19.

[2] Keanie H., Fluoride allergy, letter to the Editor, British Dental Journal 202, 507 - 508 (2007)

[3] Jones S.,  Virtually impossible, letter to the Editor, British Dental Journal 203, 176 (2007)

[4] Wikipedia, Fluoridering van drinkwater

[5] Naamloos, Fluor ter preventie van tandcariës, Advies van de Hoge Gezondheidsraad nr. 8671 (herziening van het advies Fluor nr. 8520), 7 december 2011

[6] Spittle B., Allergy and Hypersensitivity to Fluoride, Fluoride Vol 26 No.4 267-273 1993

[7] Shea J.J. , Gillespie S.M. and Waldbott G.L., Allergy to fluoride, Annals of Allergy, July 1967; Volume 25; Pages 388-391

[8] Sainio E.-L., Kanerva L.,, Contact allergens in toothpastes and a review of their hypersensitivity,  Contact Dermatitis Volume 33, Issue 2, pages 100–105, August 1995

Auteur:
Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 6 november 2012


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgende onderwerpen: Tandverzorging, Fluoride

Expert: 
lucls5261