Skip to Content

Patiënt vraagt of Testim® gel niet kan vervangen worden door oraal preparaat. Kan dit? Volgens het College voor zorgverzekeringen (NL) zou dit kunnen. De dokter raad het echter niet aan omwille van nevenwerkingen op de lever. Wat is daarvan aan?.

Als men zich enkel baseert op Amerikaanse aanbevelingen is het gebruik van “orale” preparaten af te raden. Maar dit advies is in België niet van toepassing op het oraal gebruikte testosteron-undecanoaat. Een minder voorspelbare resorptie en de hogere toedienings-frequentie (2 x daags) kan echter wel een reden zijn om orale preparaten hier niet te gebruiken/af te raden.

Het document dat de vraagsteller bedoeld is een Nederlands document van het College voor zorgverzekeringen (CVZ), die de verwisselbaarheid bevestigt tussen een gel een capsule.

Op het eerste gezicht moeten we hier een kamp kiezen en spreken deze twee bronnen elkaar tegen.  Met wat zoekwerk kunnen we toch wat nuance aanbrengen in deze polemiek. Misschien is het advies van de arts wel juist om een ander redenen? Bovendien moeten we ons afvragen of het document uit Nederland vandaag toepasbaar is op deze (Belgische) patiënt? Alvorens een stelling in te nemen, en zich in de loopgraven te begeven, is het best eerst wat kennis te verzamelen.

In vroegere tijden werden testosteron-preparaten “anti-aging” eigenschappen toegeschreven. Oorspronkelijk werden deze producten uitsluitend parenteraal gebruikt. Nadien kwamen er derivaten op de markt die ook oraal actief waren, zoals metyltestosteron of het fluoxymesterone.  Zonder bijwerkingen waren deze anabool-steroïde producten allerminst en ze worden wereldwijd nog slechts beperkt gebruikt in de reguliere geneeskunde. Het zijn o.a. de bijwerkingen t.h.v. de lever, typisch voor de producten gealkyleerd op positie 17, die dergelijke producten in een slecht daglicht gesteld hebben.

In veel landen, maar niet in de US, kwam er later wel een ander oraal werkzaam testosteron-derivaat op de markt: het ester testosteron-undecanoaat, in België onder de naam Testocaps®. Deze producten hebben indicaties zoals o.a. substitutietherapie bij mannelijk hypogonadisme. De resorptie van Testocaps® is echter sterk wisselend.  De hoeveelheid vet in de voeding speelt hierbij een belangrijke rol. Testosteron-undecanoaat ontsnapt voor ongeveer 5% aan de first-pass metabolisatie in de lever door opname via de lymfe in aanwezigheid van vet in de voeding.  Testosteron onder de vorm van een lokaal aan te brengen gel (Testim®) daarentegen heeft dit probleem niet en na twee dagen gebruik bekomen we al een stabiele plasmaspiegel.

Als men zich dus enkel baseert op Amerikaanse aanbevelingen is het gebruik van “orale” preparaten af te raden.  Maar dit advies is niet van toepassing op het hier oraal gebruikte testosteron-undecanoaat.  Een minder voorspelbare resorptie en de hogere toedienings-frequentie (2 x daags) kan echter wel een reden zijn om orale preparaten hier niet te gebruiken/af te raden.

We merken nog twee dingen op in het CVZ rapport.
In het rapport lezen we: “Er zijn voor wat betreft de werkzaamheid en bijwerkingen geen vergelijkende onderzoeken tussen de onder 2.a.1. genoemde geneesmiddelen gepubliceerd.” De verwisselbaarheid is dus op basis van goed overwogen indirecte gegevens en kennis gebaseerd maar niet op basis van rechtstreeks vergelijkend experimenteel onderzoek.
Verder lezen we nog: “Door de snelle overgang van het testosteron vanuit de gel snel naar de huid vindt er na droging van de gel (10-15 minuten) bij huidcontact nauwelijks overdracht van testosteron plaats”. Dit moeten we echter duidelijk corrigeren want, zoals ook in de folia beschreven, zijn er recent wel degelijk gevallen beschreven van viriliserende effecten na overdracht via de huid!
Kijk dus steeds eens na waar en wanneer guidelines of aanbevelingen geschreven zijn, misschien zijn ze al voorbij hun vervaldatum!

Referenties: 

Alle referenties zijn als hyperlinks in de tekst terug te vinden.

Auteur:
 

Prof. dr. Hans De Loof
University of Antwerp - Campus Drie Eiken
Pharmacology
Universiteitsplein 1
B-2610 Antwerpen
 

Datum laatste actualisatie: 2 september 2012


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Testosteron en afgeleiden

Expert: 
loode1400