Skip to Content

Man (56jaar) krijgt voor erectiestoornissen Testim gel voorgeschreven en recentelijk ook Tamoxifen 20mg. Is het gebruik van Tamoxifen hier te verantwoorden? Eerder gebruik van Viagra gaf niet de gewenste resultaten.

Over het gebruik van tamoxifen bij erectiestoornissen is in de literatuur weinig verschenen. Enkel over het gebruik bij erectiele dysfunctie ten gevolge van Peyronie's Disease vonden we studies terug, maar de resultaten van deze studies waren niet eenduidig. De beslissing om bij deze patiƫnt tamoxifen voor te schrijven, lijkt ons dan ook experimenteel van aard, en berust ons inziens volledig op de klinische inschatting van de arts.

1. Wat is tamoxifen?

Tamoxifen is een middel dat naargelang het weefsel, agonistische of antagonistische effecten ter hoogte van de oestrogeenreceptoren heeft. Er is een agonistisch effect thv het skelet en de lever, en een antagonistisch effect thv het borstweefsel. Ter hoogte van het endometrium is tamoxifen een partiële agonist [1,2].

2. Wat is gekend over de toediening van tamoxifen bij erectiestoornissen?

In de literatuur vonden we enkel informatie terug over het gebruik van Tamoxifen bij erectiestoornissen als die het gevolg zijn van Peyronie's disease (PD) [3,4,5]. Bij deze ziekte is er - meestal als gevolg van een trauma - een lokaal gewijzigde collageencompositie van het bindweefsel, waardoor abnormale littekenvorming in de tunica albuginea van de penis ontstaat. Een mogelijk werkingsmechanisme zou zijn dat tamoxifen de wijzigende secretie van groeifactor β uit fibroblasten moduleert.

Slechts twee studies onderzochten de effecten van tamoxifen bij PD, met uiteenlopende resultaten [4,5]. Aangezien geen uniforme data over de positieve effecten van tamoxifen bij PD beschikbaar zijn, stellen Hellstrom et al.[3] dat het niet aan te raden is dit geneesmiddel routinematig te gebruiken bij de behandeling van patiënten met PD.

Wat betreft het gebruik van sildenafil bij patiënten met PD bestaat geen enkele gerandomiseerde gecontroleerde studie. Echter, één retrospectieve analyse door Levine et al. [6] rapporteerde dat 30% van de geobserveerde patiënten met PD geassocieerde erectiestoornissen (n=48) geen merkbaar voordeel haalde uit het gebruik van sildenafil.

3. Besluit

Omwille van de weinig beschikbare gegevens betreffende de patiënt en de weinige data over de plaats van tamoxifen bij erectiestoornissen, kunnen we geen eenduidig antwoord op de vraag formuleren. De beslissing om bij deze patiënt tamoxifen voor te schrijven lijkt ons eerder experimenteel, en berust volledig op de klinische inschatting van de arts.
 

Referenties: 

[1] Farmacotherapeutisch Kompas; via www.ftk.nl, geraadpleegd op 11/05/2012
 

[2] Belgische Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie; via www.bcfi.be, geraadpleegd op 11/05/2012
 

[3] Hellstrom et al. Medical management of Peyronie's Disease. J Androl 2009;30:397–405.
 

[4] Teloken C et al. Tamoxifen versus placebo in the treatment of Peyronie's disease. J Urol. 1999;162(6):2003–2005
 

[5] Ralph DJ et al. The treatment of Peyronie's disease with tamoxifen. Br J Urol. 1992;70(6):648–651.
 

[6] Levine LA et al. Treatment of erectile dysfunction in patients with Peyronie's disease using sildenafil citrateInt. Journ. of Impotence Research 2002; 14: 478–482.

Auteurs:
Apr. Eline Tommelein
Prof. Dr. Apr. Koen Boussery

Eenheid voor Farmaceutische Zorg
Faculteit Farmaceutische Wetenschappen
Universiteit Gent

Datum laatste actualisatie: 16 mei 2012


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgend(e) onderwerp(en): Tamoxifen

Expert: 
koeby2662