Skip to Content

Mogen interferonen genre Avonex gecombineerd worden met fyto-oestrogenen? Patiënt gebruikt al jaren Avonex maar heeft nu last van opvliegers. Welke preparaten verdienen de voorkeur? Kunnen deze opvliegers ook voortkomen van Avonex?

Bij het antwoord op deze algemene vraag moeten we noodgedwongen vertrekken van een aantal veronderstellingen. Vermoedelijk gaat het hier over een patiënte met multipele sclerose. Ze kan de menopauzale leeftijd bereikt hebben. 1. Verhoogde transpiratie, blozen en vasodilatatie worden vaak als nevenwerkingen gemeld bij Avonex®. 2. Een oorzakelijk verband tussen interferon (in dit geval interferon-beta Ia) en het optreden van menopausale symptomen wordt niet in de literatuur of de bijsluiter gemeld. 3. Bij coïncidentie van menopausale symptomen en gebruik van Avonex® wordt inderdaad beter geen zilverkaars gebruikt. Gebruik van soja-extracten kan wel, bij voorkeur als geregistreerd geneesmiddel (Elugyn® of Gynosoya®), steeds in de veronderstelling dat er geen contra-indicaties bestaan voor gebruik van fyto-oestrogenen. Gezien het algemeen karakter van de vraagstelling, blijft het antwoord ook algemeen.

Verdieping stap 1: wat vertellen de bijsluiters?

Om de vraag exacter te kunnen beantwoorden hebben we meer gegevens nodig: aandoening, leeftijd van de patiënte, comedicatie en voorgeschiedenis.

De wetenschappelijke bijsluiter van Avonex® vermeldt onder de rubriek nevenwerkingen:

  • Huid- en onderhuidaandoeningen: uitslag en verhoogde transpiratie (vaak = bij meer dan 1% en minder dan 10% van de patiënten).
  • Bloedvataandoeningen: blozen (vaak), vasodilatatie (geen frequentie gekend).

Bij de betrokken patiënte kan dus een causaal verband bestaan tussen Avonex® en de hinderlijke warmte-opwellingen. De vraagstelling suggereert dat de verschijnselen pas na maanden of jarenlang gebruik van Avonex® optreden, en dat de patiënte daar vroeger geen last van had. De kans op coïncidentie is niet uit te sluiten: de patiënte evolueert naar de menopauze en krijgt sneller en meer last van menopauzale symptomen omdat Avonex® een duwtje in de rug geeft.

Op dat ogenblik kan de vraag zich stellen naar een doeltreffende therapie. Er zijn enkel geneesmiddelen geregistreerd en gecommercialiseerd met fyto-oestrogenen uit soja. De bijsluiters van deze beide plantaardige geneesmiddelen (Elugyn® en Gynosoja®) geven geen contra-indicatie voor combinatie met interferonen of in geval van MS. Antecedenten van hormoon afhankelijke tumoren vormen wel een contra-indicatie. Het is niet duidelijk of deze contra-indicatie geldt voor de betrokken patiënte.

Verdieping stap 2: veiligheid voor alles

In de bijsluiter lezen we: ... Voorzichtigheid is geboden en nauwgezette observatie moet worden overwogen bij het toedienen van Avonex® aan patiënten met ernstige leverinsufficiëntie ... Bovendien worden leverfalen, hepatitis en auto-immune hepatitis gemeld als nevenwerkingen (frequentie niet gekend).

Levertoxiciteit is een van de meest frequent gemelde ernstige complicaties van fytopreparaten. De rapportering van deze soort nevenwerkingen is meestal van lage kwaliteit. De frequentie mag dus zeker niet overdreven worden. Resultaten van recent onderzoek manen aan tot een meer methodologische benadering van mogelijke hepatotoxiciteit van zilverkaars preparaten. De Naranjo schaal blijkt niet het geschikte instrument te zijn om specifieke levertoxiciteit na te trekken. De geactualiseerde schaal van de Council for International Organizations of Medical Sciences (CIOMS) is meer geëigend. In enkele gevallen bleek interferon een mogelijke stoorzender bij de rapportering van levertoxiciteit door Cimicifuga racemosa of zilverkaars. Om mogelijke verwarring te vermijden worden Avonex® en zilverkaars best niet gecombineerd (Teschke et al. 2011).

Uit de literatuur komt verder een bericht over de mogelijke immunostimulerende werking van soja fyto-oestrogenen. Het zou hier eerder om een cellulair mechanisme gaan, waarbij interferon productie ongemoeid wordt gelaten (Ryan-Borchers et al. 2006). Onrechtstreeks ondersteunt deze bevinding een mogelijke combinatie van fyto-oestrogenen en interferon beta Ia.

Referenties: 

[1] Avonex SKP via website van FAGG (daterend van maart 2010).

[2] Elugyn Forte. SKP via website van FAGG (daterend van oktober 2010).

[3] Gynosoya. SKP via website van FAGG (daterend van mei 2011).

[4] Ryan-Borchers TA, Soon Park J, Chew BP, McGuire MK, Fournier LR, Beerman KA. Soy isoflavones modulate immune function in healthy postmenopausal women. Am J Clin Nutr 2006;83:1118 –1125

[5] Teschke R, Schmidt-Taenzer W, Wolff A. Spontaneous reports of assumed herbal hepatotoxicity by black cohosh: is the liver‐unspecific Naranjo scale precise enough to ascertain causality? Pharmacoepidemiology and drug safety 2011; 20: 567–582.

Auteur

Gert Laekeman

Datum laatste actualisatie: 31 januari 2012

Expert: 
gela0007