Skip to Content

waarom mag er geen mentholtalk gebruikt worden ter verlichting van jeuk bij windpokken/zona? (gelezen in farmassistent)

Topica kunnen surinfectie veroorzaken en/of plaatselijk kiemen overdragen. Met talkpoeder komt er nog bij dat de stofdeeltjes door het vocht in de longen of in huidwondjes worden ingevangen, zich vastzetten en vervolgens granulomateuze letsels kunnen veroorzaken. Zowel huid- als longgranuloma's kunnen zich voordoen bij windpokken / zona die met talkpoerder behandeld wordt. Kinderen lopen meer gevaar om onbewust talkpoeder in te ademen.

Het advies

In de Transparantiefiche "Aanpak van zona - juni 2010" (1), op pag. 6 lezen we het volgende:

"Voor de lokale verzorging van de huidletsels tijdens de acute fase wordt aanbevolen om dagelijks of om de twee dagen te douchen of te baden in lauw water, met zeep die geen antisepticum bevat. Chloorhexidine in waterige oplossing is nuttig  voor de preventie van surinfectie. Andere producten (talk, crème, zalf of gel) zijn niet aangewezen, evenmin als topische antibiotica.

In een andere consensustekst "Prise en charge des infections à VZV", ter gelegenheid van de 11ème Conférence de Consensus en Therapeutique Anti-Infectieuse de la Société de Pathologie Infectieuse de Langue Francaise (SPILF)(2),  lezen we het zelfde advies. Daar wordt echter bij vermeld dat het gebruik van allerhande topische middelen gevaarlijk kan zijn. Propere en korte nagels verminderen het risico van surinfectie. Ingeval van surinfectie op de huid zal een orale antibiotherapie voorgeschreven worden.

Toelichting

De reden van dit negatief advies wordt in de genoemde teksten niet gespecifieerd maar is wellicht niet zo ver te zoeken. Zona is op zich al besmettelijk (zie qbox-vraag 162) en de aangebrachte topica zijn dus in de eerste plaats mogelijke bronnen voor surinfectie en/of overdracht van kiemen. Met talk is er evenwel meer aan de hand. We hebben het dan niet over de evidente gevaren voor het ademhalingsstelsel bij de industriële verwerking van fijn stof. Ook de lichte associatie met het ontstaan van kanker is niet aan de orde, aangezien die vooral aan onzuiverheden, zoals asbest, zou te wijten zijn. Correct cosmetisch gebruik van zuivere farmaceutische talk wordt op dat vlak als veilig beschouwd.

Wat is dan wel  een mogelijk probleem? Diverse studies berichtten over het ontstaan van granulomateuze letsels in de longen, die ze toeschrijven aan het, zelfs accidenteel, inademen van talkstof, bijvoorbeeld bij toepassing van met talk behandelde chirurgisch handschoenen, babypoeders of andere op talk gebaseerde cosmetica. Deze granulomen zijn niets anders dan kleine ontstekingshaardjes, die bij middel van histologisch onderzoek kunnen waargenomen worden. Ieder granuloom is een afgebakende opeenhoping van voornamelijk macrofagen, die deeltjes of micro-organismen, die het lichaam niet goed kan verwerken, proberen op te ruimen.

Vooral kinderen lopen gevaar om onbewust talkpoeder in te ademen. Dit is echter niet het enige probleem. Granuloma's kunnen zich ook op de huid voordoen. Lichaamsvreemde partikeltjes kunnen in een verwonde huid binnendringen  en er granuloma's teweegbrengen. Dit kan zich voordoen bij windpokken / zona die met talkpoeder behandeld wordt. Een heel concreet verhaal is bekend van een jongen met meerdere granuloma's aan het aangezicht, die meer dan 6 maanden aanwezig bleven en een gevolg bleken te zijn van lokaal aangebracht talkpoeder ter behandeling van jeukende Varicellaletsels. De aanwezigheid van talk in de granuloma's werd onmiskenbaar bevestigd.

Het aanbrengen van talkpoeder op niet-open wondjes mag dan theoretisch veiliger zijn, doch de wondjes kunnen onder de talklaag openbarsten of gewoon door wrijving openschuren, zonder  iemand er erg in heeft.
 

Referenties: 
  1. Transparantiefiche "Aanpak van zona - juni 2010"  (http://www.bcfi.be/pdf/tft/PDF$TFT$TN_Zona_Lng.pdf )
  2. Prise en charge des infections à VZV,  11ème Conférence de Consensus en Therapeutique Anti-Infectieuse de la Société de Pathologie Infectieuse de Langue Francaise (SPILF, (http://www.infectiologie.com/site/medias/_documents/consensus/vzv98.pdf)
  3. Lázaro C, Reichelt C, Lázaro J, Grasa MP, Carapeto FJ., Foreign body post-varicella granulomas due to talc., J Eur Acad Dermatol Venereol. 2006 Jan;20(1):75-8.
  4. Wehner AP., Biological effects of cosmetic talc., Food Chem Toxicol. 1994 Dec;32(12):1173-84.
  5. Mukhopadhyay S, Gal AA., Granulomatous lung disease: an approach to the differential diagnosis., Arch Pathol Lab Med. 2010 May;134(5):667-90.
  6. Marchiori E, Lourenço S, Gasparetto TD, Zanetti G, Mano CM, Nobre LF., Pulmonary talcosis: imaging findings, Lung. 2010 Apr;188(2):165-71. Epub 2010 Feb 13.

Auteur:

Luc Leyssens

Datum laatste actualisatie: 26 april 2011


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie De Varicella zoster infectie

Expert: 
lucls5261