Skip to Content

is zona besmettelijk?

De primaire infectie met Varicella zoster (VZV) heeft de typische waterpokken tot gevolg. De infectieoverdracht grijpt plaats via de luchtwegen. Het virus verpreidt zich over gans het lichaam en blijft na de primaire infectie gedurende jaren latent aanwezig in de ganglia van de dorsale wortel. Bij reactivering, de secundaire infectie, ontstaat het typisch herpes zoster beeld (gordelroos - zona). Gordelroospatiënten kunnen de infectie overbrengen en bij anderen een primaire infectie veroorzaken. Gordelroos zelf is altijd secundair

De Herpesvirussen

Vier herpesvirussen (er bestaan er een zestigtal) kunnen de mens infecteren. Herpes simplex type I (HSV I) en II (HSV II), de verwekkers van de gingivostomatitis, keratitis en genitale herpes, Varicella zoster (VZV) dat optreedt bij de waterpokken en gordelroos, het cytomegalovirus (CMV) en het Epstein-Barr virus (EBV), verantwoordelijk voor de infectieuze mononucleose.

Typisch voor deze groep virussen is dat na de primaire infectie het virus in het lichaam gaat onderduiken, in latente vorm aanwezig blijft en na verloop van tijd plots terug de kop opsteekt en zo recidieven veroorzaakt.

De meest voorkomende herpesinfecties (denken we aan de klassieke koortsblaasjes) zijn, hoewel soms vervelend en pijnlijk, van korte duur en vrij onschuldig. De vrij vlotte infectieoverdracht (denken we aan de verspreiding van de genitale herpes) en het steeds toenemend aantal immuungecompromitteerde patiënten zorgen er echter voor dat deze infecties hun inbreng hebben in de huidige infectieproblematiek.

De primaire infectie met Varicella zoster: waterpokken

De primaire infectie met Varicella zoster (VZV) heeft de typische waterpokken tot gevolg. De infectieoverdracht grijpt plaats via de luchtwegen. Na een incubatie van een tweetal weken of iets meer, verspreidt het virus zich over gans het lichaam met laesies ter hoogte van de huid (eerst de borstkas en het hoofd, daarna de extremiteiten), de mucosa (bv. conjuctivae) en (soms) de ingewanden. De patiënt kan de infectie overbrengen van enkele dagen vóór de huidmanifestaties tot bij het verdwijnen van de laatste letsels.

Bij normale kinderen is de aandoening goedaardig. Er is wel een risico op een secundaire bacteriële infectie. Zeer zelden komt encefalitis voor. Bij immunodepressieve kinderen kan de mortaliteit evenwel oplopen tot enkele %.

Bij volwassenen is de primaire VZV-infectie meestal ernstiger en ziet men soms letsels ter hoogte van de longen met pneumonie. Ook hier is immunodepressie een risicofactor met virale replicatie in de longen, lever, pancreas, centraal zenuwstelsel e.a.

Primaire infectie gedurende de zwangerschap komt zeer zelden voor maar is zeer ernstig voor de foetus. Fatale afloop is mogelijk.

De secundaire infectie met Varicella Zoster: gordelroos

De secundaire infectie geeft het typisch herpes zoster beeld (gordelroos - zona). Het virus heeft zich tijdens de primaire infectie verspreid in de ganglia van de dorsale wortel, waar het gedurende jaren in latente vorm aanwezig blijft. Bij reactivering verspreidt het virus zich via de sensoriële zenuwen naar het met de betrokken ganglia overeenstemmend dermatoom en veroorzaakt daar de typische huideruptie (met prodromale pijn en paresthesiën). Ook de ganglia van de vijfde schedelzenuw kunnen als reservoir dienst doen.

De uiteindelijk gevormde blaasjes ontwikkelen zich een achttal dagen. De korstvorming houdt een tweetal weken aan. De pijnklachten zijn leeftijdsgebonden. Bij jonge mensen zijn deze zelden ernstig maar worden problematisch bij ouderen. De pijn is meestal zeer hevig bij het begin van de aandoening, vermindert dan om naar het einde toe weer heviger te worden. De pijn kan aanblijven na het verdwijnen van de letsels. Men spreekt van post-herpetische neuralgiën zo de pijn weken of maanden aanhoudt. Postherpetische neuralgie kan leiden tot allodynie, pijn die veroorzaakt wordt door heel licht contact van bvb kleding of luchtstroming. Uitzaaiing komt zelden voor en wijst meestal op een onderliggende aandoening (lymfoom, leukemie, immunodepressie).

De oorzaak van de reactivering is meestal niet gekend : immunodepressie, trauma, tumoren zijn mogelijke oorzaken. Gordelroospatiënten kunnen de infectie overbrengen en bij anderen een primaire infectie veroorzaken. Gordelroos zelf is altijd secundair!

Meestal vindt bij zona binnen een viertal weken een spontane genezing plaats, zodat behandeling met pijnstillers en uitleg over het te verwachten beloop volstaan. Secundaire infecties blijken geen klinisch probleem te vorm
 

Referenties: 

Farmamozaïek: De Varicella Zoster-infectie

Auteur

Luc Leyssens

Darum laatste actualisatie: 11 april 2011

Expert: 
lucls5261