Skip to Content

Is het nut van curcuma bewezen bij gewrichtsproblemen? Zo ja wat is dan de posologie?

Al bij al is er nog maar weinig voorhanden om de geclaimde anti-inflammatoire of andere effecten van curcumine, en bij uitbreiding voor preparaten gebaseerd op Curcuma longa, voor humaan gebruik hard te maken. De preliminaire laboratoriumbevindingen en proefdierexperimenten wijzen in de richting van een mogelijk potentieel, maar ook niet meer dan dat. De weinige klinische studies zijn beperkt in opzet en dateren soms al van lange tijd terug. Hieruit mag echter ook niet de omgekeerde conclusie getrokken worden, dat het gebruik van Curcuma waardeloos zou zijn, maar van een bewijs is vooralsnog geen sprake.

De gele kleurstof curcumine is het meest prominente curcuminoïd van Curcuma longa en wordt beschouwd als het werkzame bestanddeel van de plant. Curcuminoïden zijn natuurlijke polyfenolen. Behalve curcumine zelf zijn desmethoxycurcumine en bis-desmethoxycurcumine in mindere mate aanwezig.

Twee recente overzichtsartikels geven een stand van zaken over de werking van curcuma.

Werking

Een eerste overzichtsartikel (1) heeft het over de invloed van curcumine op het ontstekingsproces. De literatuurlijst citeert 199 referenties  van in vitro-studies, studies op proefdieren,  of studies op geïsoleerde organen. De studies rapporteren over de effecten van curcumine, gemeten op deelprocessen van neurodegeneratieve ziekten zoals de ziekte van Alzheimer, van cardiovasculaire aandoeningen, van diabetes, allergie, astma, bronchitis, (ulceratieve) colitis, artritis (reumatoïde artrtitis, jicht, osteoartritis) , renale ischemie, psoriasis, scleroderma, AIDS en kanker. Inflammatieprocessen doen zich voor bij al deze aandoeningen.

De auteurs concluderen dat de geciteerde studies de  anti-oxidatieve en ant-inflammatoire eigenschappen van curcumine duidelijk aantonen. Curcumine beïnvloedt ontsteking via diverse moleculaire aangrijpingspunten o.a.  beïnvloeding van transcriptiefactoren, cytokines, enzymen en ook van de redoxstatus. Meer precies moduleert curcumine de inflammatoire respons door down-regulatie van de COX-2, lipoxygenase en  induceerbare NO-synthase enzymes. Ook de productie van ondermeer inflammatoire cytokines zoals TNF-alfa en een aantal interleukines wordt onderdrukt.

Ondermeer door die diversiteit aan aangrijpingspunten zou curcumine veiliger zijn dan de klassieke NSAID's en wordt het nuttig bevonden voor preventief gebruik bij hogergenoemde chronische aandoeningen. Echter, hoewel het humane toepassingspotentieel hoog wordt ingeschat, is er van klinische studies op mensen nagenoeg geen sprake.

Kliniek

Een tweede review (68 referenties)(2) schenkt meer aandacht aan de slechts in beperkte mate beschikbare klinische studies. Met betrekking tot osteoartritis wordt één crossover, gerandomiseerde controlestudie genoemd, daterend uit 1991. 42 patiënten kregen 100 mg curcuma-extract 3 x daags of placebo. De waargenomen verbeteringen op het vlak van pijn en mobiliteit konden echter niet met zekerheid aan curcumine worden toegeschreven wegens de aanwezigheid van nog twee andere plantextracten en zink in de capsules. Een tweede studie uit 1980 betreft reumatoïde artritis en meldt een verbetering met 1200 mg curcumine/dagelijks zwelling, ochtendstijfheid en beweeglijkheid.  Er wordt verwezen naar een lopende studie over reumatoïde artritis (3) en een tweede over osteoartritis (4). Beide zouden inmiddels beëindigd moeten zijn, doch resultaten ervan zijn nog onvindbaar.
Verder vermeldt de review tal van studies ivm kanker, pancreatitis, maagulcus, dyspepsie, prikkelbare darm syndroom, ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Ook hier is de globale conclusie dat er een potentiële toekomst is voor curcumine als therapeutisch agens bij diverse inflammatoire condities en ook bij carcinogenese.

Biologische beschikbaarheid

Curcumine heeft een zeer lage biologische beschikbaarheid, omdat het in de lever snel wordt omgezet. Een intraveneuze dosis van 40 mg/kg toegediend aan ratten is na een uur niet meer terug te vinden. Ook de gastro-intestinale absorptie is beperkt en de gemeten bloedspiegels blijven laag. Eerder beperkte humane gegevens wijzen in dezelfde richting.

Referenties: 
  1. Aggarwal BB, Harikumar KB., Potential therapeutic effects of curcumin, the anti-inflammatory agent, against neurodegenerative, cardiovascular, pulmonary, metabolic, autoimmune and neoplastic diseases, Int J Biochem Cell Biol. 2009 Jan;41(1):40-59. Epub 2008 Jul 9.
  2. Jurenka JS., Anti-inflammatory properties of curcumin, a major constituent of Curcuma longa: a review of preclinical and clinical research,  Altern Med Rev. 2009 Jun;14(2):141-53.
  3. http://clinicaltrials.gov/: Curcumin in Rheumatoid Arthritis, University of California, Los Angeles, pilot study (studie NCT00752154)
  4. http://clinicaltrials.gov/: The Efficacy and Safety of Curcuma Domestica Extracts and Ibuprofen in Knee Osteoarthritis , Mahidol University, National Research Council of Thailand, phase III study (studie NCT00792818)

Auteur: Luc Leyssens

Datum laatste update: 18 april 2011

Expert: 
lucls5261