Skip to Content

is er een verschil in werkzaamheid tussen ampullen Hydroxocobalamine acetaat én Hydroxocobalamine HCl ?

De weinige literatuurgegevens die terug te vinden zijn over hydroxocobalamine laten niet vermoeden dat er een klinisch verschil zou zijn tussen het hydrochloride- en het acetaatzout. Het FAGG stelt dat voor geneesmiddelen in het algemeen, enkele gekende uitzonderingen buiten beschouwing gelaten, het verschil in zoutvorm geen invloed heeft op het gedrag noch de therapeutische activiteit ervan.

Wat is hydroxocobalamine?

Hydroxocobalamine is één van de in de natuur voorkomende B12 vitamines. Vitamine B12 is een algemene naam voor een groep van cobalthoudende verbindingen, cobalamines genaamd. We onderscheiden hydroxocobalamine, cyanocobalamine, adenosylcobalamine, en methylcobalamine. Klinisch gezien worden vooral hydroxocobalamine en cyanocobalamine gebruikt.

Vitamine B12 heeft een belangrijke functie bij de nucleïnezuur stofwisseling en daardoor bij de celdeling; in het bijzonder de celdeling in het hematopoëtische systeem. Een tekort aan vitamine B12 kan leiden tot megaloblastaire anemie en ernstige neurologische schade. Hydroxocobalamine kan worden gegeven ter behandeling en voorkoming van een vitamine B12 tekort.

Farmacokinetische eigenschappen

Actieve absorptie vindt plaats na binding van vitamine B12 aan intrinsic factor (IF), een glycoproteïne afgescheiden door de pariëtale cellen van de maagfundus. Het complex bindt zich, in aanwezigheid van calcium, aan de specifieke receptoren van de dunne darm. Bij de absorptie wordt IF afgesplitst. Absorptie van vitamine B12 is verminderd bij patiënten met een gebrek aan intrinsic factor, met een malabsorptie syndroom of met een ziekte of afwijking in de darm, of na maagresectie. Ongeveer  1% van de oraal toegediende vitamine B12 wordt passief geabsorbeerd door diffusie. Het geabsorbeerde vitamine B12 wordt, gebonden aan specifieke plasmaproteïnen, de transcobalaminen, naar de weefsels getransporteerd. Hydroxocobalamine wordt sterker aan plasma eiwitten gebonden dan cyanocobalamine, heeft een langere verblijftijd in het lichaam en wordt langzamer uitgescheiden.

Vitamine B12 wordt opgeslagen in de lever, uitgescheiden in de gal, en ondergaat een enterohepatische kringloop. Een gedeelte van de dosis wordt uitgescheiden in de urine, het meeste ervan in de eerste 8 uur. Uitscheiding via de urine is slechts verantwoordelijk voor een klein deel van de afname van de totale lichaamsvoorraad die uit voedsel wordt verkregen.

Na intramusculaire injectie van hydroxocobalamine wordt een deel van de dosis binnen 24 uur in de urine uitgescheiden. Na een 100 microgram dosis wordt 90% in het lichaam opgeslagen en na een 1000 microgram dosis 30%. Men neemt aan dat deze hoeveelheden voldoende zijn voor een periode van 2 tot 10 maanden. Bij injectie van cyanocobalamine wordt beduidend meer via de urine uitgescheiden binnen de 24 uur. Na een dosis van 100 microgram wordt  slechts 55% opgeslagen in het lichaam.

Verschillen tussen hydroxocobalamine HCl en –acetaat?

Therapeutisch gezien wordt hydroxocobalamine voornamelijk gebruikt bij de behandeling van cyanidevergiftigingen. In België is in dat kader Cyanokit® geregistreerd. Het bevat het hydrochloridezout. De werking van hydroxocobalamine bij de behandeling van cyanidevergiftiging is gebaseerd op het vermogen van hydroxocobalamine om een stabiele binding aan te gaan met cyanide-ionen. Elke hydroxocobalaminemolecuul kan één cyanide-ion binden door de hydroxoligand, die met het trivalente kobaltion is gekoppeld, te vervangen om cyanocobalamine te vormen. Cyanocobalamine is een stabiele, niet-toxische verbinding die in de urine wordt uitgescheiden.

De weinige literatuurgegevens die terug te vinden zijn over hydroxocobalamine laten niet vermoeden dat er een klinisch verschil zou zijn tussen het hydrochloride- en het acetaatzout. Beiden stoffen komen voor als een donker rood, zeer hygroscopisch kristallijn poeder of donker rode kristallen. Beiden moeten bewaard worden in een lucht- en lichtdichte container, bij een temperatuur van 2 tot 8°.

De website van het FAGG vertelt het volgende over diverse zoutvormen van eenzelfde actief bestanddeel:

“Over het algemeen zijn de oplosbaarheid, de stabiliteit en de toxiciteit van de verschillende zouten van eenzelfde actief bestanddeel gelijkaardig. Enkel in uitzonderlijke gevallen zijn verschillen geconstateerd (bijvoorbeeld bij de oplosbaarheid en de absorptiesnelheid van de zouten van propoxyfeen, bij de stabiliteit van de zouten van pilocarpine, lincomycine of pencilline G of bij de lokale tolerantie van de zouten van alprenolol). Over het algemeen heeft het verschil in zoutvorm dus geen invloed op het gedrag van het geneesmiddel in het organisme en brengt het geen verandering teweeg in de therapeutische activiteit."

We mogen dus aannemen dat beide zoutvormen van hydroxocobalamine wellicht geen klinisch significante verschillen vertonen.
 

Referenties: 
  1. http://www.fagg-afmps.be; 2011
  2. Martindale , the complete drug reference – on www.medicinecomplete.com
  3. SKP Cyanokit
  4. SKP Hydrocobamide (niet geregistreerd in België)
  5. Vogel SN, Sultan TR, Ten Eyck RP. Cyanide Poisoning. Clin Toxicol. 1981 Mar;18(3):367-83.

Auteur

Prof. Dr. Lies Leemans

Datum laatste actualisatie: 14 maart 2011


Uw basiskennis opfrissen met Farmamozaïek?

Zie volgende onderwerpen: B12: structuur en aanvoer, B12: historiek en bronnen, B12: gebreksziekten

Expert: 
liess4163